Boston College araştırmacılarının 59 ülkeyi kapsayan yeni analizi, “güvensiz erkeklik inançları”nın (PMB) yaygın olduğu toplumlarda yaşam memnuniyetinin belirgin şekilde daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Çalışmada, PMB düzeyi yükseldikçe kişi başına düşen gelir, sosyal destek ve sağlıklı yaşam beklentisinin gerilediği; buna karşılık yolsuzluk algısının arttığı tespit edildi.

Araştırmaya göre Lübnan, İran ve Nijerya yüksek PMB ve düşük mutluluk seviyeleriyle öne çıkarken; Danimarka, Finlandiya ve İsveç en düşük PMB oranları ve en yüksek mutluluk düzeylerine sahip ülkeler arasında yer aldı.

Araştırmacılar, sonuçların erkekliğe ilişkin katı kültürel normların sağlık eşitsizliklerini derinleştirdiğini, toplumsal refahı zayıflattığını ve sağlık sistemleri üzerindeki yükü artırdığını gösterdiğini belirtti. Güvensiz erkekliğin yaygın olduğu toplumlarda erkeklerin güç, dayanıklılık ve baskınlık üzerinden kendilerini sürekli kanıtlama baskısı hissettiği; bunun da duygusal açıklığı ve iş birliğini sınırladığı vurgulandı.

Çalışma kapsamında Dünya Mutluluk Raporu verileri ile PMB ve sağlık risk davranışlarına ilişkin küresel bulgular birleştirildi. Analizde; gelir, sosyal destek, özgürlük, cömertlik ve yolsuzluk algısı gibi göstergeler üzerinden ulusal mutluluk seviyeleri değerlendirildi.

Orta seviyede yer alan Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Romanya gibi ülkelerde ise geleneksel cinsiyet normları ile değişen toplumsal roller arasında bir denge olduğu ifade edildi.

Araştırma, bireysel düzeyde güvensiz erkeklik inançlarını benimseyen erkeklerin daha yüksek kaygı, saldırganlık ve riskli davranış eğilimleri gösterdiğine de dikkat çekti.

Öte yandan gazeteci Louis Theroux’nun hazırladığı ve Netflix’te yayımlanan “Inside the Manosphere” belgeseli, aşırı erkeklik ve çevrim içi “erkek dünyası” tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

ABD Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri (PNAS) isimli dergide yayınlanan araştırmada, “sorun oluşturan veya hayatı daha zor hale getirenler” olarak tanımlanan kişilerin, insan hayatı ve sağlığı üzerindeki etkileri incelendi.

Kısaca “zorluk çıkaran” şeklinde tanımlanan bu kişilerin, insanın biyolojik yaşlanmasına muhtemel etkilerinin de ölçüldüğü araştırmaya 2 binden fazla kişi katıldı. Katılımcıların son 6 ay içindeki sosyal ilişkileri kayda geçirildi.

Araştırmaya katılanların DNA değişikliklerinin analizi için tükürük örneklerinin de dahil edildiği araştırmada, katılımcıların düzenli olarak etkileşimde bulundukları “her yeni rahatsız edici kişi için yaşlanma hızlarının yüzde 1,5 arttığı” saptandı.

İnsanların yaklaşık yüzde 30’unun çevresinde “en az bir zorluk çıkaran” kişi bulunduğu tespit edilen araştırmada, “zorlu sosyal etkileşimlerin fiziksel sağlık üzerinde olumsuz bir etkiye ve daha hızlı yaşlanmaya” yol açabileceği vurgulandı.

İnsan hayatında “kronik stres faktörü”

Araştırmanın baş yazarı ve New York Üniversitesi’nde sosyoloji alanında yardımcı doçent olan Byungkyu Lee, açıklamasında, “Gözlemlediğimiz şey, sorun çıkaran kişilere sahip olmak ile yaşlanma hızı arasında bir tür ilişki.” ifadesini kullandı.

Lee, araştırma sonuçları doğrultusunda, daha az olumlu ilişkilerin “kronik stres faktörleri olarak işlev görebileceği, bu nedenle çevrede bu kişilerin varlığının insan hayatını gerçekten zorlaştırabildiğinin” ortaya çıktığını belirtti.

Dünyada şu ana kadar yalnızca 13 vaka tespit edilen, yeni ve çok nadir görülen bir nörolojik hastalığın keşfedildiği duyuruldu.

American Journal of Human Genetics dergisinde yayımlanan makalede, Idibell'de görev alan bilim insanları liderliğindeki uluslararası bir ekibin, şu anda dünya çapında 13 kişide tespit edilen, bir gendeki mutasyonlardan kaynaklanan yeni ve çok nadir bir nörolojik hastalığı keşfettiği bildirildi.

Makalede, bu keşfin, genetik hastalıkların nedenlerini anlamak ve çözümler üretmek için kullanılan, bir organizmanın tüm DNA'sındaki nükleobaz dizisini belirleme işlemi olan genom dizilimi ve Idibell ekibi tarafından geliştirilen yeni genomik araçların ve hesaplamalı algoritmaların uygulanması sayesinde mümkün olduğu kaydedildi.

Konuya ilişkin konuşan Idibell Üniversitesi Nörometabolizma Bölümü Direktörü Aurora Pujol da, "Bu, beynin beyaz cevherini etkileyen bir hastalık türü ve bu hastalarda yürüme, bilişsel, gelişimsel veya yüz dismorfisi sorunları görülüyor." dedi.

Hastalığın sınıflandırılmasıyla birlikte önümüzdeki yıllarda dünya çapında vaka sayılarının muhtemelen artacağını söyleyen Pujol, hastalığın tanımlanmasının teşhisi iyileştirmede önemli adım olmasına rağmen tedavi için bilim insanlarının önünde uzun bir yol olduğunu ifade etti.

İspanyol doktor, "Teşhis ilk adımdır ve aileler için hastalıklarına nihayet bir isim koymak rahatlatıcıdır. Bu sayede diğer ailelerle bağlantı kurabilir ve hasta derneklerine katılarak birbirlerini ve doktorlarını destekleyebilirler. Sonuçta bu bir ekip çalışmasıdır." açıklamasında bulundu.

Diğer yandan söz konusu uluslararası ekipte İspanya'nın yanı sıra Türkiye, ABD, İtalya, Almanya, İngiltere, İran, Finlandiya, Estonya ve Pakistan'dan da bilim insanlarının yer aldığı bilgisi paylaşıldı.

Mevcut tedavi yöntemlerinde, prostat kanseri diğer organlarına sıçrayan hastalara abirateron adlı bir ilaç veriliyor.

Prostat kanserinin ilerlemesini hızlandırabilen testosteron hormonunun üretimini tüm vücutta baskılayan bu ilaç, kanserin diğer organlara sıçramadığı hastalara verilmiyordu.Fakat İngiltere'deki University College London ve Institute of Cancer Research'ten araştırmacılar, yapay zekayı kullanarak kanserin metastaz yapmadığı hastaların da bir kısmının bu ilaçtan fayda görebileceğini ortaya koydu.Bilim insanlarının geliştirdiği yapay zeka, tümör örneklerinin görüntülerini karşılaştırarak hangilerinin bu ilaçtan fayda görebileceğini tespit edebiliyor.

İnsan gözü bugüne kadar bu farkı tespit edememişti.

Buluşlarını American Society of Clinical Oncology'nin yıllık toplantısında sunan bilim insanları prostat kanseri olanların dörtte birinin bu gelişmeden faydalanabileceğini ve bu kişilerin ölüm riskinin neredeyse yarı yarıya azalacağını aktardı.

Araştırma ekibinin başı Institute of Cancer Research'ten Prof. Nick James sonuçların çok olumlu olduğunu söylerken, bu ilacın patentinin 2022'de sonlanmasıyla birlikte bir kutusunun fiyatının 77 sterline (4 bin TL) düştüğünü belirtti ve ekledi:

"Abirateron bugüne kadar ileri derece prostat kanseri olan yüz binlerce erkeğin ömrüne çok büyük katkılar yaptı.

"Biliyoruz ki kanseri henüz diğer organlarına sıçramamış pek çok erkek için de son derece olumlu sonuçları olabilir.

"Fakat yan etkileri olan bir ilaç ve yüksek tansiyon ile karaciğer anomalileri için takip gerektiriyor.

"Ayrıca kalp krizi ve diyabet riskini hafifçe artırabiliyor.

"Bu yüzden bu ilaçtan en çok fayda görebilecek grubun tespit edilip onlara verilmesi önemli.

"Artık kimlerin standart tedavi olan hormon ve radyoterapiden, kimlerin de abiraterondan maksimum faydayı görebileceğini tespit edebileceğiz."

Zihinizi karışık ve bulanık hissediyorsanız, çözüm düşündüğünüzden çok daha basit olabilir. Bilişsel nörobilimci Dr. Holly Bowen, yalnızca iki dakikalık kısa bir yürüyüşün beyin fonksiyonlarını anında canlandırabileceğini söylüyor. Özellikle öğle saatlerinden sonra yaşanan enerji düşüşleri veya yoğunluk kaynaklı zihinsel durgunluklar için bu öneri, hem bilimsel hem de pratik bir destek sunuyor.

Dr. Bowen’a göre, kısa yürüyüşler beyne giden kan akışını artırarak daha fazla oksijen taşınmasını sağlıyor. Bu da odaklanmayı kolaylaştırıyor, düşünme süreçlerini hızlandırıyor ve genel zihinsel berraklığı artırıyor.

Uzman isim Bowen, “Kısa bir yürüyüşe çıkmak, kanın pompalanmasını sağlamak için harika bir yol. Kendinizi yorgun ya da dalgın hissediyorsanız, bu küçük hareket büyük fark yaratabilir,” diyor.

STRES HORMONUNU AZALTIYOR

Özellikle öğle yemeklerinden sonra uygulandığında etkili olan bu yöntem, yalnızca fiziksel değil aynı zamanda kimyasal faydalar da sağlıyor. Yürüyüş, stres hormonu olan kortizol seviyelerini azaltırken, dopamin ve serotonin gibi mutluluk hormonlarının salgılanmasını teşvik ediyor. Bu da kişinin kendini daha uyanık, dengeli ve üretken hissetmesine yardımcı oluyor.

Dr. Bowen, kısa yürüyüşlerin herhangi bir özel çaba gerektirmediğini vurguluyor: “Terlemenize gerek yok, hızlı yürümeniz şart değil. Önemli olan vücudunuzu hafifçe hareket ettirmeniz ve zihninizi serbest bırakmanız.”

SADECE10-15 DAKİKALIK YÜRÜYÜŞ BİLE YETİYOR

Yapılan araştırmalar da bu görüşü destekliyor. Sadece 10-15 dakikalık basit bir yürüyüş, beynin yeni bağlantılar kurmasına yardımcı olarak yaratıcı düşünceyi tetikleyebiliyor. Bu nedenle, bir sonraki harika fikir sadece birkaç adım ötenizde olabilir.
 

Zihinsel tıkanıklık yaşadığınızda, kahveye ya da ekran başında daha fazla zaman geçirmeye yönelmek yerine, ayakkabılarınızı giyip kısa bir yürüyüşe çıkmayı deneyin. Bunu, gün içinde dilediğiniz zaman kullanabileceğiniz bir “zihinsel sıfırlama tuşu” olarak düşünebilirsiniz.

Yaşam üçgeni nedir?

Deprem sırasında yaşam üçgeni doğru bir şekilde uygulanırsa enkaz altından sağ çıkmayı sağlayacak en önemli önlemlerinden biridir. 'Yaşam üçgeni, hayat üçgeni' deprem anında uygulanması gereken ilk yöntemdir. Deprem gibi ciddi bir olay esnasında uygulanan bu yöntem doğru yapıldığında hayat kurtarıyor. Hayat üçgeni, canlıların nefes alabileceği küçük alanlardır. Evlerimizin içinde hayatta kalacağımız kadar büyüklükteki boşluklara hayat üçgeni denir.

Yaşam üçgeni ile evdeki ya da bulunduğunuz her hangi yerdeki eşyaları deprem enkazından mümkün olduğunca daha az etkilenecek şekilde ayarlamanız gerekmektedir. Evlerde, okullarda, iş yerlerinde kısacası bulunduğumuz alanda yaşam üçgeni olabilecek yerleri önceden tespit edemeniz önemlidir. Olabilecek bir depremde paniklemeden, önceden belirlediğiniz bu yaşam üçgenlerinde cenin pozisyonu alarak kendinizi koruyabilirsiniz.

Yaşam üçgeni nasıl oluşturulur?

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) deprem anında hayat üçgeni oluşturulmasına yönelik: "Varsa sağlam sandalyelerle desteklenmiş masa altına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelerek hayat üçgeni oluşturulmalıdır. Baş iki el arasına alınarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile korunmalıdır. Sarsıntı geçene kadar bu pozisyonda beklenmelidir" açıklamasında bulundu.

Bu üçgenin diğer eşyalara göre daha sağlam ve mümkünse sabit eşyaların yanında oluşturulması önerilir. Örneğin; bir masanın altına girmek yerine deprem anında bir masa ile dolabın arasındaki boşluğa geçerek kapanmak daha doğru olacaktır. Çünkü masa, deprem enkazıyla üzerinize çökme ihtimali daha yüksek bir eşya ve üstelik tek başına bir eşyanın enkazlara dayanması pek mümkün değildir. Ancak iki sağlam eşyanın arasına geçerek enkazlardan kurtulma şansınızı yükseltebilirsiniz.

Güvenli bir yer bulup,

• Diz üstü ÇÖK,
• Baş ve enseyi koruyacak şekilde KAPAN,
• Düşmemek için sabit bir yere TUTUN,
• Deprem sırasında sarsıntı durana kadar olduğunuz yerde kalın.

Son yıllarda yapılan araştırmalar uyku düzeni, egzersiz alışkanlıkları ve beslenme gibi yaşam tarzı faktörlerinin sağlıklı yaşlanma sürecini etkileyebileceğini ortaya koydu

Harvard Üniversitesi'nden epidemiyolog Frank Hu’nun başkanlık ettiği 30 yıllık bir çalışmada, beslenme alışkanlıkları ile sağlıklı yaşlanma arasındaki ilişki incelenirken bu çalışma, özellikle orta yaşta farklı beslenme düzenlerinin sağlıklı yaşlanma üzerindeki etkilerini inceleyen ilk çalışmalardan biri olarak kaydedildi.

Hu, daha önceki araştırmaların genellikle beslenme düzenlerini belirli hastalıklar veya yaşam süresiyle ilişkilendirdiğini belirtirken, bu çalışmanın daha geniş bir perspektife sahip olduğunu ifade etti.
 

Çalışma, 39-69 yaş arasındaki 105 bin kişiden elde edilen verilerle, beslenme biçiminin yaşlanma sürecinde bağımsız yaşam ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini araştırmaktadır.

Bilimsel çalışmalar; yalnızlığın fiziksel problemlerin yanı sıra alkol ve uyuşturucu bağımlılığı, yeme bozuklukları, depresyon ve intihar gibi riskleri de artırabileceğini gösteriyor.

2010 yılında yapılan kapsamlı bir araştırma, sosyal bir yaşamın, hayatta kalma şansını yüzde 50 oranında artırabildiğini gözler önüne serdi.

Yalnızlığın "günde 15 sigara içmek kadar sağlığa zararlı" olabileceğini belirten uzmanlar, modern dünyada yetişkinlerin büyük bir kısmının yalnız hissettiğini vurguladı.

Charity Age UK, Birleşik Krallık'ta yaklaşık bir milyon yaşlının sürekli yalnız hissettiğini, 65 yaş üstü kişilerin ise 4 milyondan fazlasının yalnız yaşadığını rapor etti. 

Ancak birçok kişi, yalnız hissettiğini açıkça ifade etmekten çekiniyor, bu nedenle yalnız hisseden kişilerin sayısı hakkında net verilere varılamıyor.

The Sun'da yer alan habere göre; sosyal etkinliklerden kaçınma, günlük rutinlerde değişiklik yapma (örneğin yemek yapmayı, görünüşe özen göstermeyi veya erken kalkmayı bırakma), uyku problemleri ve sürekli düşük ruh hali gibi etkenler, zamanla kişide özgüven kaybı yaratabilir. Bu durum, yalnız kalma isteğini daha da tetikler.

Centers for Disease Control and Prevention yazarları; ötekileştirilme, fiziksel sakatlıklar, psikiyatrik hastalıklar, dil engelleri ve sevilen birinin kaybı gibi durumları, bireysel risk faktörleri olarak değerlendiriyor.

Yalnızlığın uzun vadede kalp hastalıkları, Tip 2 diyabet ve demans gibi hastalıklara yakalanma olasılığını artırdığının altını çizen araştırmacılar, bu etkilerden korunmak için daha sosyal bir yaşamı tavsiye ediyor.

Antik çağda Kıbrıslı bir heykeltıraş olan Pygmalion, idealindeki kadının fildişinden bir heykelini yapar. Efsane bu ya, Galatea (uyuyan aşk) adını verdiği bu fildişinden yapılmış kadın heykeline aşık olur. Tanrılardan aşık olduğu bu kadının canlanarak gerçek bir kadın haline gelmesini diler ve tanrıça Venüs onun duasına cevap vererek heykele hayat verir, daha sonra Galetea ile evlenirler ve mutlu bir şekilde yaşarlar.

PYGMALION ETKİSİ NEDİR?

Yunan mitolojisinden alıntıladığım bu öykü; günümüz psikolojisinde oldukça bilinen ve günlük dilde “kendini gerçekleştiren kehanet” dediğimiz kavrama, yani biriyle ilgili olumlu ya da olumsuz beklentilerimizin bir süre sonra gerçekten de onu beklediğimiz biçime dönüştürecek şekilde etkileyebilmesi olgusuna bir örnek. Bu duruma mitolojideki bu öyküden esinlenerek “Pygmalion etkisi” adı veriliyor. “Pygmalion etkisi” etkileşimde bulunduğumuz birinden yüksek performans bekliyor ve buna inanıyorsak, bunun onun performansının yükselmesine, aksine düşük performans bekliyorsak, bunun da onun performansının düşmesine yol açması durumuna verilen ad.

PEKİ BİRİYLE İLGİLİ İNANÇLARIMIZ GERÇEKTEN ONU ETKİLER Mİ?
 
Pygmalion etkisinin varlığını gösteren ilk çalışmayı 1960’larda Robert Rosenthal adındaki bir araştırmacı gerçekleştirmiştir. Robert Rosenthal, akademik yılın başında bir okuldaki öğretmenlere, akademik yıl boyunca hangi öğrencilerin entelektüel olarak “gelişeceğini” gösteren bir test yapıldığını ve bir grup öğrencinin oldukça üstün bir gelişim potansiyeline sahip bulunduğunu söyler. Oysaki gerçekte, bu öğrenciler diğer öğrencilerden farklı olmayan rastgele seçilmiş öğrencilerdir.

Deneyin nasıl sonuçlanacağı dönem sonunda belli olacaktır. Sonuçlar Rosenthal’ in beklediğini destekleyecektir. Dönem sonunda, öğrencilerin IQ seviyeleri incelendiğinde, öğretmenlere “üstün” olarak tanıtılan öğrencilerin, diğer öğrencilere kıyasla belirgin olarak daha iyi bir gelişim gösterdiği ortaya çıkar. Sonuçlara göre, bu öğrenciler sözel yetenek açısından ortalama iki IQ puanı, akıl yürütme becerisinde yedi IQ puanı ve genel toplamda da IQ'da dört puan daha fazla artış göstermişlerdir.

KENDİNİ GERÇEKLEŞTİREN KEHANET

Bu deney, öğretmenlerin beklentilerinin kendini gerçekleştiren bir kehanet gibi işlediği görüşünü desteklemiştir. Daha sonra yapılan başka çalışmalarda eğer öğretmenler bazı çocukların yüksek performans göstereceğine inanıyorlarsa gerçekten de o çocukların daha fazla geliştiğini göstermiştir. Üstelik yeni çalışmalarda bu durumun olumsuz beklentiler için de geçerli olduğu yani, düşük beklentilerin de performansı düşürdüğünü göstererek bu kuramı desteklemiştir. Başarı beklenenlerin başarılı olması, başarısızlık beklenenlerin başarısız olması olgusu, bir kişiyle ilgili beklentilerimizin onu nasıl etkileyebileceğini göstermesi açısından çok önemlidir.

KISSADAN HİSSE

İlişkide olduğumuz birinin bir şeyi başarabileceğine inanmak, onun bunu gerçekleştirme olasılığını artırırken; aksine, başaramayacağına inanmak ise bu olasılığı düşürebilir. Elbette bir şeyin yapılabilmesi ya da yapılamaması yalnızca beklentilere bağlı değildir, ancak bu önemli etkenlerden biridir.

Bu nedenle, çevremizdeki insanlar üzerinde olumlu ve olumsuz etkimiz olabileceğinin bilincinde olmamız önem taşır. Çevremizi olumlu etkileyebilmek içinse onlar da var olan potansiyele güvenip inanmamız ilk koşul gibi görünmektedir. Çevremizdeki insanların eksikliklerine odaklanıp bunlarla etiketlemek tam tersi onların bu özelliklerinin daha da artmasına yol açabilirken, yapabileceklerini görmek keşfetmek ve güvenmek, gerçekten kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı olacaktır.

Araştırmaya göre, algoritma, hangi kadınların meme kanseri riski taşıdığını ve hatta hangi memenin daha yüksek risk altında olduğunu dört ila altı yıl öncesinden belirleyebildi. Tarama programı ve YZ projesinin başında bulunan Solveig Hofvind, "Kanser gelişen memenin YZ skoru, diğer memeye kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksekti" dedi.

Erken teşhiste yeni dönem

FHI, bu algoritmaların erken teşhis için kullanılabileceğini, böylece maliyetlerin düşürülebileceğini ve yüksek risk taşıyan gruplara yönelik daha etkili tarama programları oluşturulabileceğini vurguladı.

Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre, 2022 yılında 670 bin kadın meme kanseri nedeniyle hayatını kaybetti. Meme kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın görülen kanser türü olma özelliğini taşıyor.

Çalışma, prestijli tıp dergilerinden biri olan Journal of the American Medical Association Network'te yayımlandı. Norveç'te geçen yıl başlatılan bir başka projede ise, 140 bin kadın üzerinde YZ'nin radyologlar kadar etkili olup olmadığının belirlenmesi amaçlanıyor.

Van Andel Enstitüsünden bilim insanları, kanser riskinin belirlenmesine ilişkin araştırma yaptı.

Fareler üzerinde yapılan araştırmada, canlıların kansere nasıl ve ne zaman yakalanacağını belirleyen "epigenetik faktörler" incelendi.

Araştırmacılar, farelerin gelişimleri esnasında ortaya çıkan iki epigenetik duruma rastladı.

Söz konusu iki epigenetik durumun, yaşamın ilerleyen dönemlerinde kansere yakalanma riskine dair bilgi verdiğinin ortaya konulduğu araştırmada, riskin doğumdan önceki dönemde oluşabileceğine işaret edildi.

Araştırmacılar, iki epigenetik durumdan birinin düşük, diğerinin ise daha yüksek kanser riski anlamına geldiğini belirledi.

Epigenetik durumların yalnızca risk seviyesine değil olası kanser türüne ilişkin de bilgi verdiği görüldü.

Yavru farelerde incelenen epigenetik durumlarının, lösemi ve lenfoma gibi kan kanseri türlerine ya da akciğer ve prostat kanseri gibi kanser türlerine yakalanma riskiyle ilişkili olduğu tespit edildi.

Araştırma, "Nature Cancer" dergisinde yayımlandı.

SPERMLERİ OLUMSUZ ETKİLEYEN 3 ÖNEMLİ NEDEN!

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Yavuz Akman, erkeklerde sperm sayısı ile kalitesini etkileyen üç önemli faktörü şöyle özetliyor: 

Çevresel faktörler

Plastiklerde ve kişisel bakım ürünlerinde bulunan bisfenol A (BPA) ve ftalaitler gibi hormonal sistemlere zarar verebilen kimyasallara maruz kalmak erkek üreme sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Ayrıca kurşun, kadmiyum ile cıva gibi ağır metaller, tarım ilaçları ve endüstriyel kimyasal atıklar gibi çevresel kirleticilere maruz kalmak da sperm hareketliliğinde, yapısında ve sayısında sorun oluşturabiliyor. Bu faktörler oksidatif strese yol açarak spermde DNA hasarına  ve bunun sonucunda infertiliteye sebep olabiliyor.  Bunların yanı sıra artan hava kirliliği de serbest radikal üretimini artırarak spermlerde DNA hasarına yol açabiliyor. 

Yaşam tarzı  faktörleri 

Sigara ve düzenli alkol tüketimi sperm kalitesinin düşmesine neden olabiliyor. Testosteron takviyeleri de dahil olmak üzere belirli ilaçların kullanımı da geçici veya kalıcı kısırlık oluşturabiliyor. Bunların yanı sıra hazır yemek tüketimi, paketli gıdalar, yüksek şekerli diyetler ile obezite hormonal dengesizliklere ve sperm kalitesinde düşüşe yol açabiliyor. 

Radyasyon ve elektromanyetik elementler

Elektronik cihazlardan kaynaklanan radyasyona ve elektromanyetik alanlara maruz kalmak oksidatif strese, yani sperm DNA’sında meydana gelen oksitlenmeye ve DNA hasarına neden olarak sperm kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.

SPERM KALİTESİNİ VE SAYISINI ARTIRAN 8 ÖNEMLİ ÖNERİ

Çevresel faktörler, yaşam alışkanlıkları ile radyasyon ve elektromanyetik elementler sperm sayısı ile kalitesini tehdit eden faktörler. Ancak alınacak önlemlerle erkeklerde üreme sağlığını olumsuz etkileyen bu etkenlerden korunmak mümkün. Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Yavuz Akman, sperm sayısını ve kalitesini artıran 8 önemli öneriyi şöyle özetliyor: 

Akdeniz tipi beslenin

Antioksidanlar, vitaminler ve minerallerden zengin dengeli bir beslenme alışkanlığı edinmek sperm parametrelerini iyileştirebiliyor. Yapılan çalışmalarda; bol miktarda meyve, sebze, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar içeren Akdeniz diyeti gibi beslenme alışkanlıkları daha iyi sperm kalitesiyle ilişkilendirilmiş. 

Çevresel toksin seviyelerini azaltın 

Plastikleştiren ürünlere, plastiklere, kimyasallara ve endokrin bozan etkenlere maruziyeti azaltmak sperm kalitesini korumaya yardımcı olabiliyor. Bu nedenle paketli gıdalardan uzak durmanız ve organik tarım ürünlerine öncelik vermeniz fayda sağlayabiliyor.

İdeal kilonuzu koruyun

Obezitede artan yağ dokusu nedeniyle vücut ısısı ve hormonal denge bozuluyor, testislerdeki ısı artıyor, sperm yapımında etkili olan testosteron düzeyi azalıyor ve testosteron ile östrojen dengesi bozuluyor. Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Yavuz Akman, bu faktörlerin de sperm sayısının ve hareketliliğinin azalmasına yol açabildiğine işaret ederken, üreme sağlığı için sağlıklı bir kiloyu korumanızın çok önemli olduğunu belirtiyor.  

Düzenli egzersiz yapın  

Düzenli fiziksel aktivitede bulunmak genel sağlığı iyileştirerek ve oksidatif stresi, yani sperm DNA’sında meydana gelen oksitlenmeyi azaltarak, sperm kalitesini artırabiliyor. Ancak dikkat! Aşırı egzersiz, halter gibi ağırlık kaldırma egzersizleri özellikle varikoseli olan kişilerde hastalığın ilerlemesine yol açması nedeniyle olumsuz etkilere sahip olabiliyor. 

Sigara ve alkolü bırakın! 

Sigara ile aşırı alkol tüketimi oksidatif stresi artırıyor ve spermin hareketliliğinin yanı sıra kalitesini de olumsuz etkiliyor. Sigarayı bırakmak ve alkol alımını azaltmak, sperm üretimi ile kalitesinde artış sağlayabiliyor.  

Laptopunuzu kucağınızda kullanmayın

Günümüzde evden çalışma sisteminin artmasına paralel olarak laptopun kucakta kullanımı da artış gösteriyor. Ancak laptopun uzun süre kucakta kalması cihazın çalışırken ürettiği ısı sebebiyle testislerde sıcaklık artışına yol açarak sperm üretimini olumsuz etkiliyor ve sperm sayısında azalmaya neden olabiliyor. Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Yavuz Akman, "Laptopu dizüstü yerine masa gibi düz bir yüzeyde kullanmak sperm sağlığını koruma açısından son derece önemlidir” diyor.

Yüksek sıcaklıktaki ortamlarda bulunmayın

Sıcak küvet banyoları ve sauna gibi sıcak ortamlara uzun süre maruz kalmak sperm üretimini bozabiliyor. 

Stresten kaçının

Çağımızın önemli bir sorunu olan kronik stres hormonal dengeyi ve sperm üretimini olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle, stresli durumlardan mümkün olduğunca kaçının ve ihtiyaç halinde psikolojik danışmanlık veya farkındalık gibi stres yönetimi tekniklerinden faydalanın.  

Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr. Erdem Beyoğlu ile Psikolog Süreyya Geylan Gürdal, toplumda ve çocuklar arasında giderek büyüyen “dijital bağımlılık” konusunda Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) muhabirine konuştu.

Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr. Erdem Beyoğlu, ekrana maruz kalmanın çocuklar üzerinde yarattığı fiziksel, iletişimsel ve duygusal etkilere ilişkin bilgi vererek, ekran kullanım süreleri ile ilgili tavsiyelerde bulundu.

Karne hediyeleri konusunda da konuşan Beyoğlu, “pahada hafif, geçirilen vakitte ağır” hediye tavsiyesinde bulundu, pahalı hediyeler verilmesi yerine birlikte yemeğe, tatile, gezmeye gidilmesini önerdi.

Milli Eğitim Bakanlığı Psikolojik Danışma, Rehberlik ve Araştırma Şubesi Sorumlusu, Psikolog Süreyya Geylan Gürdal da, çocuklara ekran sınırlaması getirilmesi gerektiğini ancak bu yapılırken çocukların keyifli vakit geçireceği aktivitelerin de planlanması gerektiğini söyledi.

Beyoğlu: “Çocukların fiziksel, iletişimsel ve duygusal gelişimlerini bozuyor”

Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr. Erdem Beyoğlu, dijital bağımlılık diye bir tanı olmadığını ancak konunun “araştırılmaya değer bir tablo” olarak var olduğunu kaydetti.

Beyoğlu, “giderek artan sürelerde ekran başında olmaya çalışma, ekran olmadığı zaman sinirlenme, içe kapanma, huzursuzluk, gerginlik hallerinin ortaya çıkması” gibi belirtiler gösteren dijital bağımlıların, ekran başında geçirdiği vakti başkalarına çarpıtarak anlattığını gözlemlediklerini belirtti.

Uzun süre ekrana maruz kalmanın çocuklar üzerinde yarattığı fiziksel, iletişimsel ve duygusal etkilerden de bahseden Beyoğlu, şunları kaydetti:

 “Sürekli olarak ekrana maruz kalma çocukların en başta dil gelişimlerini bozuyor, iletişimsel becerilerini bozuyor. İletişimsel becerilerde, küçük yaş grubunda olan çocuklarda kelime hazinelerinin gelişimi ciddi anlamda etkileniyor. Dolayısıyla çocukların kendilerini daha az kelime ile ifade eden, konuşamayan bir hale geldiğini gözlemliyoruz.

Fiziksel gelişimlerini bozuyor. Fiziksel olarak kas – iskelet sistemlerinde bozulmalar oluyor, ağrılar, postür (duruş) değişiklikleri meydana geliyor.

Bilişsel, duygusal bozukluklarına yol açıyor. Duygusal anlamda daha içe kapanık, empatiden biraz daha uzak, daha yalnız bireyler haline geldiklerini görüyoruz.”

Hem kız hem de erkek çocuklarının oyunlara bağımlı olduğunu aktaran Beyoğlu, “Eskiden daha çok erkek çocukları oyunlara bağımlı oluyor diye düşünüyorduk. Ama fark ettik ki bebek giydirme oyunları da kız çocukları tarafından son derece revaçta.” dedi.

“Hayatım boyunca hiçbir zaman bu kadar çok zeka testi istemedim”

Pandeminin dijital bağımlılıktaki etkisinden de bahseden Beyoğlu, “Pandemi dönemi maalesef çocuklarımızın zihinsel gelişimlerini, fiziksel gelişimlerini bozdu. Çocuklar cep telefonları ile tabletler ile daha haşır neşir olmaya başladı. Eğitimleri artık ‘Google classroom’ gibi şeyler üzerinden gelmekte… Üzülerek söylüyorum; pandemi ile birlikte çocukların akademik gelişimleri de bozuldu. Ortaokul veya lise çocuklarına 7 çarpı 9’u sorun, çocuklar artık bunu bilmiyor. Ben hayatım boyunca hiçbir zaman bu kadar çok zeka testi istemedim. Çünkü karşıma gelen çocuk bunları bilmiyor, bu zekasal bir yetersizlik mi yoksa pandeminin de etkisiyle eğitim sisteminin bir sonucu mu?” diye konuştu.

 “Aktiviteler son derece önemli”

Dijital bağımlılığın bir sorun olduğunu kaydederek ailelerin bu sorunla mücadele etmeleri gerektiğinin farkında olması uyarısında bulunan Dr. Erdem Beyoğlu, çocukların yaşlarına göre ekran kullanım sürelerinin düzenlenmesinin önemine vurgu yaptı.

Süre önerileri

Beyoğlu, 0-3 yaş arası çocuklarda ekran kullanımını hiç tavsiye etmezken, 3-6 yaş arasına yarım saat, ilkokul çağına bir saat ve ortaokul çağına iki saat civarında ekran kullanım süresi önerdi.

 “Bunu yapmak kolay değildir.” diyen Beyoğlu, bu noktada aktivitelerin önemine dikkati çekti. Beyoğlu, “Hiçbir çocuk jimnastik yaparken ‘Ben Youtube’a girmek istiyorum.’ demez; futbol oynarken ‘Ben Playstation oynamak istiyorum.’ demez. Dolayısıyla aktiviteler arttıkça çocukların ekran kullanım süreleri de gayriihtiyari bir şekilde sınırlandırılmış olur. Bu nedenle evet ekran süresini kısıtlayın ama daha önemlisi mutlaka yerine koyabilecekleri bir şeyler yerleştirin. Bunun da başında aktiviteler gelmekte. Aktiviteler son derece önemli.” ifadelerini kullandı.

3/6/9/12 kuralı…

 “3/6/9/12 kuralı”ndan bahsederek uygulanmasını öneren Dr. Beyoğlu bunu, “3 yaşından önce ekranla karşılaşmaması, 6 yaşından önce çocuğun kendine ait oyun konsolu ve teknolojik cihazının olmaması, 9 yaşından önce tek başına internet kullanımının olmaması, 12 yaşından önce de sosyal medya kullanmaması” olarak açıkladı.

Anne-babalar bazen karne hediyelerinde aşırıya kaçma eğiliminde”

Karne hediyesi konusunda da tavsiyede bulunan Dr. Beyoğlu, hediyelerin “pahada hafif, geçirilen vakitte ağır” olması gerektiğinin altını çizdi.

Beyoğlu, “Anne-babalar bazen karne hediyelerinde aşırıya kaçma eğilimindedir. Yeni, son model bir telefon, yeni bir Playstation gibi… Şubat tatilinde bu hediyeleri vermek çocuk için yeni bir heyecandır ve daha çok bunların başında vakit geçirmesi demektir. Okullar 15 gün sonra açılacak. Çocuk yeni okul dönemine yeni bir oyuncakla girmiş olacak ve çocuğun okula akademik ilgisi giderek azalacaktır. Özellikle şubat tatilinde bu tarz pahada ağır olan hediyeler yerine pahada hafif olan ama geçirilen vakitte ağır olan hediyeleri tercih ederiz. Birlikte yemeğe gidilmesi, birlikte tatile çıkılması, birlikte gezmeye gidilmesi gibi…” diye konuştu.

Gürdal: “Telefon, ödül ve ceza olarak kullanılmamalı”

Milli Eğitim Bakanlığı Psikolojik Danışma, Rehberlik ve Araştırma Şubesi Sorumlusu, Psikolog Süreyya Geylan Gürdal da, dijital bağımlılıkta ekran kullanım süresinin giderek artacağı ve uyku, iştah, duruş bozuklukları, kilo alma, ders başarısında düşme, huzursuzluk, tedirginlik gibi sıkıntılar yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Pandeminin ekrana maruz kalma durumunu arttırdığını söyleyen çalışmalara işaret eden Gürdal, çocuklara ekran sınırlaması getirilmesi gerektiğini ancak bu yapılırken keyifli vakit geçireceği aktivitelerin de planlanması gerektiğini söyledi.

Kullanıcı ile bağımlının farklı şeyler olduğunu belirten Gürdal, günümüzde teknolojik cihazların hiç kullanılmamasının mümkün olmadığını kaydederek doğru kullanımın önemine işaret etti. Gürdal, “Çok fazla zararlı içerik var. Ailelerin gözünü açık tutması gerekir. Çocuklar faydalı uygulamalara yönlendirilmeli, belki koruyucu programlar yüklenmeli, süre kısıtlamaları uygulanmalı, çocuklar farklı aktivitelere yönlendirmeli.” dedi.

Kötü amaçlı internet kullanımına değinen Gürdal, çocukların bilgilendirilmesi, ailenin ise kontrol etmesi gerektiğini kaydetti.

Telefonu ödül ve ceza olarak kullanmamak gerektiğini de söyleyen Gürdal, bu şekilde ekranın daha cazip hale geleceği uyarısında bulundu.

“Söylediğimiz değil, yaptığımız önemlidir”

Ailelerin de uzun süre telefon kullandığını belirten Gürdal, ebeveynlerin çocuk için rol model olduğunu belirterek, “Söylediğimiz değil, yaptığımız önemlidir.” dedi.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bu konuda bilinçlendirme çalışmalarının yapıldığını aktaran Gürdal, “Gerek rehber öğretmenler tarafından gerekse akademik uzmanlar tarafından okullarda eğitimler veriliyor.” dedi.

Telefon ve tabletleri “ucuz bakıcı” olarak niteleyen Gürdal, çocukların ekranı nasıl, ne kadar ve ne amaçla kullandığının denetlenmesi gerektiğini vurguladı.

Özellikle Kovid-19 salgını sonrası eve kapanmaların ardından çocuklarda miyobun arttığını vurgulayan Türk Oftalmoloji Derneği’nden Dr. Vildan Koçer Öztürk, 2050'de dünya nüfusunun yarısının miyop olmasının tahmin edildiğini ifade etti. 

Öztürk, miyobun çocukluk çağında başladığını belirterek, "Çocuğun gelişimi sırasında göz büyürken, gözün ön-arka aksı gerektiğinden fazla uzarsa miyop oluşur. Çocukluk çağında önlemlerimizi almak durumundayız. Günümüzde önemli bir sorun" diye konuştu. 

Bilgisayar, tablet gibi dijital ekranlarla yakın çalışmanın miyobu önemli ölçüde artırdığını anlatan Öztürk, ekranların el dirsek boyutunda tutulmasını, göze yaklaştırılmamasını ve bol ışıklı ortamda çalışılmasını önerdi. 

Ekrana bakarken ortamın ışıklı olmasına özen gösterin 

Göz hastalıklarından korunmada ortam ışığının önemli olduğuna dikkati çeken Öztürk, "Ekran ışığının parlaklığının azaltılması ve ekran karşısında çalışanların yarım saatte bir beş dakika ara vermesi gerekiyor. Gece karanlıkta telefona bakan çocuklarda miyop riski çok daha fazla" dedi. 

Miyop tedavi edilmezse ve numarası arttıkça glokom, sarı nokta, katarakt problemlerini beraberinde getirdiği uyarısında bulunan Öztürk, şöyle devam etti: 

"Derecesi yükseldikçe kalıcı görme hasarı yapma riski var. Yüksek numaralı miyop olanlarda bu hastalıklar daha sık görülüyor. Miyopiden korunmak için davranış değişikliklerini öneriyoruz. Gündüz iki saat gün ışığında bulunmak gerekiyor. Gün ışığı olması yeterli, güneş olması gerekmiyor. Doğal ışık retinaya geldiğinde beyin fonksiyonları üzerinden gözün büyümesini kontrol edebiliyor. Ayrıca doğal ortamda bulunulduğunda yakın ekran aktivitesini de kısıtlamış oluyoruz. Çin'de çok fazla miyop olduğu için cam sınıflar gibi pilot çalışmalar yapıldı ve bunun olumlu etkisi de görüldü." 

Miyop olduğunda ilerlemesini durdurmak için damla tedavilerini de uyguladıklarını belirten Öztürk, retinanın daha doğru ışık almasını sağlamaya çalıştıklarını sözlerine ekledi.

Uzun yıllardır kalbin, beyinle bağlantılı otonom sinir sistemi aracılığıyla kontrol edildiği düşünülüyordu.

Ancak araştırma, kalp duvarında yer alan bu sinir ağının düşünüldüğünden çok daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu ve ritim düzenlemesinde bağımsız bir rol üstlendiğini gösterdi.

Karolinska Enstitüsü'nden Doç. Dr. Konstantinos Ampatzis, "Bu küçük beyin, tıpkı beynin solunum veya hareket gibi ritmik fonksiyonları düzenlediği gibi, kalp atışını kontrol etmede hayati bir rol oynuyor" açıklamasında bulundu.

Araştırmada, kalpte farklı işlevlere sahip birden fazla nöron türü tespit edildi. Bunlardan biri, kalbin "doğal uyarıcı" görevini üstlenen bir grup nöron. Bu keşif, kalp ritminin nasıl kontrol edildiğine dair mevcut görüşleri değiştirirken, klinik açıdan da yeni ufuklar açıyor.

Yeni tedavi yöntemleri için umut

Çalışma, insan kalbiyle benzer ritim ve işlevlere sahip zebra balıkları üzerinde gerçekleştirildi. Araştırmacılar, tek hücre RNA dizilemesi, anatomik incelemeler ve elektrofizyolojik yöntemler kullanarak kalpteki nöronların yapısını, organizasyonunu ve işlevini haritalandırdı.

Dr. Ampatzis, “Kalbin sinir ağı ile beyin arasındaki etkileşimi, egzersiz, stres veya hastalık gibi farklı koşullarda araştırmaya devam edeceğiz. Kalbin nöral ağındaki bozulmaların çeşitli kalp rahatsızlıklarına nasıl katkı sağladığını inceleyerek yeni tedavi hedefleri belirlemeyi amaçlıyoruz” dedi.

Araştırma, Avrupa ve Kuzey Amerika'dan Asya ve Okyanusya'ya kadar birçok bölgede, genç yetişkinlerde erken başlangıçlı bağırsak kanserinde artış yaşandığını ortaya koyuyor.

İncelenen 50 ülkenin 27’sinde bu artış gözlemlenirken, en yüksek yıllık artış oranları Yeni Zelanda (yüzde 4), Şili (yüzde 4), Porto Riko (yüzde 3,8) ve İngiltere'de (yüzde 3,6) görüldü.

Nedenleri ve etkileri

Uzmanlar, bu artışın arkasındaki nedenlerin hâlâ tam olarak anlaşılamadığını, ancak sağlıksız beslenme, fiziksel hareketsizlik ve obezite gibi faktörlerin önemli rol oynayabileceğini belirtiyor.

Amerikan Kanser Derneği’nden Dr. Hyuna Sung, “Bu artış öncelikle yüksek gelirli Batı ülkelerinde gözlemleniyordu ancak artık farklı ekonomik ve coğrafi bölgelerde de belgelenmiş durumda” dedi.

Araştırma, genç yetişkinlerdeki bağırsak kanseri artışının, ilerleyen yıllarda yaşlı nüfusta da oranların artmasına yol açabileceği ve hastalığa karşı elde edilen onlarca yıllık ilerlemeyi tersine çevirebileceği uyarısında bulunuyor.

Farkındalık ve önleme stratejileri şart

Araştırmacılar, kanserle mücadelede yeni yöntemlerin geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Dr. Sung, “Diyet alışkanlıkları, fiziksel hareketsizlik ve aşırı kilo ile bağlantılı kanserleri önlemek ve kontrol etmek için yenilikçi araçlara ihtiyaç var” dedi.

Ayrıca, genç bireylerin hastalık belirtileri konusunda daha bilinçli olması gerektiği ifade ediliyor. Bu belirtiler arasında rektal kanama, karın ağrısı, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik ve açıklanamayan kilo kaybı yer alıyor.

Kanser Araştırma Birleşik Krallık CEO'su Michelle Mitchell, genç yetişkinlerdeki bağırsak kanseri oranlarının hâlâ düşük olduğunu, ancak artış eğiliminin nedenlerinin anlaşılması gerektiğini belirtti. Araştırma verilerinin yalnızca 2017 yılına kadar olan dönemi kapsadığı ve nüfusun tamamını temsil etmeyebileceği için dikkatle yorumlanması gerektiği ifade edildi.

Araştırmacılar, genç bireylerin farkındalığını artırarak, teşhis gecikmelerinin önüne geçilmesinin ve hastalıktan kaynaklanan ölüm oranlarının azaltılmasının mümkün olabileceğini vurguluyor.

Cilt bakımında kullanılan doğal yağlar, cilde ihtiyaç duyduğu besinleri sağlarken aynı zamanda yenileyici etki de sunar. Bu yağlar, cildi dış etkenlere karşı koruyup nem bariyerini güçlendirirken, mat görünüme karşı sağlıklı bir parlaklık verir. İşte tüm detaylar...

CİLDİ NEMLENDİRME VE CANLANDIRMA 

Limon yağı, doğal bir nemlendirici olarak ciltteki kuruluğu azaltmaya ve cilde tazelik kazandırmaya yardımcı olur. Özellikle kuru ciltler için ideal bir doğal içerik. Limon yağı, içeriğindeki C vitamini ve antioksidanlar sayesinde cildin nem dengesini korur. Düzenli olarak kullanıldığında, cildin daha pürüzsüz ve yumuşak bir görünüm kazanmasına katkı sağlar.

SİVİLCELER VE LEKELER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 

Limon yağı, antibakteriyel ve antifungal özellikleriyle sivilce oluşumunu azaltmada da etkili bir içeriktir. Yağın içeriğindeki limonen maddesi, ciltteki fazla yağı ve kiri arındırarak gözeneklerin temizlenmesine yardımcı olur. Bu sayede sivilce ve akne problemi yaşayanlar için doğal bir çözüm sunar. Ayrıca ciltteki koyu lekelerin görünümünü hafifletmeye yardımcı olabilir.

CİLDİ SIKILAŞTIRMA VE YAŞLANMA KARŞITI ETKİLERİ 

Zamanla cilt elastikiyetini kaybeder ve kırışıklıklar ortaya çıkmaya başlar. Limon yağının içeriğindeki antioksidanlar, serbest radikallerin cilde verdiği hasarı azaltarak yaşlanma belirtilerini geciktirmeye yardımcı olur. Limon yağı, cildin kolajen üretimini artırarak ciltteki sıkılığı destekler. Bu özellikleriyle, cildin daha genç ve sağlıklı bir görünüm kazanmasına katkıda bulunur.

GÖZENEKLERİ TEMİZLEME VE TONİK ETKİSİ 

Limon yağı, doğal bir tonik olarak kullanılabilir ve cildin pH dengesini korumada etkili olabilir. Gözenekleri derinlemesine temizleyerek ciltteki fazla yağın kontrol altına alınmasına destek olur. Cildin yüzeyindeki kiri ve ölü hücreleri nazikçe temizler, bu sayede cildin daha parlak ve taze görünmesini sağlar.

Özellikle "Hikikomori sendromu" adı verilen, kişinin toplumsal hayattan tamamen çekildiği bu durum, Japonya'da başlayan bir sorun olarak bilinse de, dünya genelinde yayılmaya başladı.

İtalya'da bir pedagog ve psikoterapist çocukların aşırı ekran kullanımından kaynaklanan zararları bertaraf etmek üzere sosyal medya üzerinden bir imza kampanyası başlattı. Kampanya, kısa sürede büyük bir hareket haline geldi ve yüzbinlerce ebeveynin imza atmasıyla ciddi bir ses getirdi. Bu sayede bugün İtalya’da mobil telefon kullanımına yönelik sınırlamalar gündemde. Öyle ki, çocukların okullarda mobil telefon kullanımı, hükümetin öncelikleri arasında yer alıyor. Ülkede, okullarda telefon kullanımını tamamen yasaklamayı planlıyor. Bu kararın arkasında Hikikomori sendromu, önemli bir faktör olarak yer alıyor.

Hikikomori, bireylerin uzun süreli sosyal izolasyona girmesiyle karakterize edilen bir durum... Genellikle genç bireylerde görülüyor ve sosyal yaşamdan uzaklaşmaya yol açıyor. Dünya genelinde artan Hikikomori vakalarının, gençlerin dijital dünyada geçirdiği zamanın artmasıyla bağlantılı olduğu düşünülüyor. İtalya’daki bu yasak da, çocukların sosyal medya bağımlılığını azaltmayı ve dolayısıyla Hikikomori sendromunun yaygınlaşmasını önlemeyi hedefliyor.

Türkiye'de benzer bir düzenleme zaten yürürlükte. Okullarda cep telefonu kullanımına yasak... Düzenleme, öğrencilerin ders esnasında dikkatin dağılmaması ve sosyal medya bağımlılığının azaltılması amacıyla uygulanıyor. Diğer yandan, bazı ülkelerse bu konuda daha esnek davranıyor. 

Haberimizde Hikokomori sendromunun dünyadaki artışı ile ülkelerin buna yönelik attığı adımlara biraz daha yakın baktık. Bilişim Hukuku Uzmanı Nazlı Turhan ise Türkiye'deki durumu TRT Haber için yorumladı.

Peki, ülkeler bu konuda ne gibi çalışmalar yapıyor? Gelin öne çıkan ülkelere yakından bakalım.

Avrupa ülkeleri de bu konuda adımlar atmaya başladı. Yani aslında İtalya, cep telefonu yasağında yalnız değil. Fransa, 2018 yılında okullarda cep telefonu kullanımını yasakladı. Bu yasağa göre, öğrenciler ders esnasında ve teneffüslerde cep telefonlarını kullanamıyorlar. Ülke son dönemde ise çocukların sosyal medya platformlarında aşırıya kaçan içeriklerden korunması amacıyla yeni düzenlemeler getiriyor.

Benzer şekilde, Almanya’da da sosyal medya şirketlerine çocukları koruyacak şekilde içerik düzenlemesi yapmaları için baskı uygulanıyor.

Finlandiya ise, cep telefonlarını eğitim amaçlı kullanıma sınırladı. Cep telefonları sınıf içinde öğretmen gözetiminde sadece eğitsel amaçlarla kullanılabiliyor. Finlandiya, teknolojiyi eğitim sistemine entegre eden bir ülke olsa da telefon kullanımını sınıf ortamında minimuma indiriyor.

Hollanda'da da okulların çoğu, sınıflarda cep telefonu kullanımını sınırlayan uygulamalar başlatmış durumda. Telefonlar, genellikle sadece öğretim materyali olarak kullanılıyor ve sosyal medya veya eğlence amaçlı kullanım derslerde yasaklanıyor.

İngiltere'de ise bazı okullar cep telefonu kullanımını tamamen yasakladı. Özellikle ilkokul ve ortaokul seviyesindeki okullar, cep telefonu kullanımını kaldırarak, çocukların sosyal etkileşimlerini artırmayı ve yüz yüze iletişimi teşvik etmeyi amaçlıyor​.

Çocuğun üstün yararı ilkesi gereğince bu yasağın Avrupa başta olmak üzere diğer ülkelerde de kademeli olarak artacağını tahmin ediyoruz.

Bilişim Hukuku Uzmanı Av. Nazlı Turhan

Türkiye daha geniş bir yasağın ne kadar uzağında?

Türkiye’de, çocukların mobil telefon kullanımına yönelik düzenlemeler ciddi bir şekilde ele alınıyor. Millî Eğitim Bakanlığı'nın Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, bilişim araçlarının eğitim ortamlarında kullanımını kısıtlayan maddeler içeriyor. Türkiye'deki durumu Bilişim Hukuku Uzmanı Av. Nazlı Turhan değerlendirdi.

"Son dönemde, MEB’in 2024-2025 Eğitim ve Öğretim Yılına ilişkin genelgesi, dijital bağımlılığın önlenmesi adına önemli adımlar atmayı amaçlıyor. Genelgede, 'Öğrencilerin dijital imkanlardan doğru bir şekilde yararlanmasına yönelik rehberlik çalışmalarına ağırlık verilecektir' ifadesiyle birlikte, öğrencilerin derslerini aksatacak şekilde cep telefonu kullanmalarına karşı önlemler alınacağı vurgulanıyor."

Avukat Turhan, bu düzenlemelerin, çocukların eğitim süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları en aza indirmek için tasarlandığını belirtiyor. Ancak sorumluluğun ebeveyn kısmına da değiniyor:

"Çocukların dijital güvenliğini sağlamak, yalnızca yasal düzenlemelere bağlı değil; ebeveynler ve eğitimciler de bu sorumluluğu üstleniyor. Ebeveynlerin ve öğretmenlerin, çocukların dijital dünyadan kaynaklanan tehlikeleri anlaması ve bu konuda gerekli tedbirleri alması gerekiyor. Bu işbirliği, çocukların bilişim araçlarını sağlıklı bir şekilde kullanmaları için kritik öneme sahip."

Peki, Türkiye daha geniş bir yasağın ne kadar uzağında? Turhan son olarak bu soruyu şöyle cevaplıyor.

"Türkiye'de çocukların bilişim araçlarıyla ilgili düzenlemeler, uluslararası trendlere paralel bir şekilde gelişiyor. Çocuğun üstün yararı ilkesi gereğince bu yasağın Avrupa başta olmak üzere diğer ülkelerde de kademeli olarak artacağını tahmin ediyoruz. Yakın zamanda konuyla ilgili daha net çalışmalar olacağını düşünüyoruz." 

Bilim insanları, bir kişinin demans riskini tahmin etmeye yönelik bir araç geliştirmek amacıyla, yapay zeka kullanarak bir milyondan fazla beyin taramasını inceleyecek.

Edinburgh ve Dundee Üniversiteleri'ndeki araştırmacılar, NEURii adlı küresel bir araştırma projesi kapsamında, İskoçya'daki hastalardan on yılı aşkın bir süre içinde elde edilen CT ve MRI taramalarını inceleyecek.

Araştırmacılar, yapay zeka ve makine öğrenimi tekniklerini kullanarak bu taramaları hastaların sağlık kayıtlarıyla eşleştirip, doktorların demans riskini daha iyi belirlemesine yardımcı olabilecek kalıpları tespit etmeyi hedefliyor. Bu çalışmanın sonucunda geliştirilecek dijital araçlar, radyologların hastaları tararken demans riskini daha erken ve doğru bir şekilde tespit etmesini sağlayacak.

Demans, dünya genelinde hızla artan bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor ve 2050 yılına kadar demansla yaşayan insan sayısının 153 milyona ulaşması bekleniyor. Bu durum, sağlık ve sosyal bakım sistemleri üzerinde ciddi bir yük oluşturacak. Araştırmacılar, bu projeyle demans teşhis ve tedavi süreçlerini hızlandırmayı ve daha etkili tedavilerin geliştirilmesine katkı sağlamayı umuyor.

Ayrıca, bu çalışmada toplanan veriler, İskoçya Ulusal Güvenli Alanı'nda korunacak ve gelecekteki araştırmalar için kullanılabilecek. Bu verilerin, demansın daha iyi anlaşılmasına ve potansiyel olarak yeni tedavilerin geliştirilmesine yol açabileceği düşünülüyor.

Yapılan bir çalışmada, D vitamini açısından zengin bir diyetle beslenen farelerin, deneysel olarak nakledilen kanserlere karşı daha güçlü bir bağışıklık direncine sahip olduğu ve D vitamini almayan farelere kıyasla immünoterapi tedavisine daha iyi yanıtlar verdiği görüldü.

Bilim insanları, bu besinin bağırsakta Bacteroides fragilis bakterisini üreten bir süreci tetiklediğini ve bunun farelere bağışıklıkta gerekli desteği sağladığını buldu.

Vücut, D vitaminini güneş ışığından ve yağlı balık, yumurta sarısı ve bazı süt ürünleri gibi gıdalardan sentezler. Kış aylarında ya da kutuplara yakın bölgelerde ise güneş ışığının yeterli miktarda alınması zor olabiliyor.

Londra'daki Francis Crick Enstitüsü, ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin (NIH) Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) ve Danimarka'daki Aalborg Üniversitesi'nden araştırmacıların dahil olduğu çalışma, bağırsak mikrobiyomu üzerinde çalışan kanserler için yeni anlayışlar ve tedavi yöntemleri vaadine ışık tutuyor.

DAHA FAZLA ÇALIŞMAYA İHTİYAÇ VAR

Crick İmmünobiyoloji Laboratuvarı başkanı ve kıdemli yazar Caetano Reis e Sousa, "Bu bir gün insanlarda kanser tedavisi için önemli olabilir, ancak D vitamininin mikrobiyom aracılığıyla nasıl ve neden bu etkiye sahip olduğunu bilmiyoruz. D vitamini eksikliğini düzeltmenin kanseri önleme veya tedavi açısından fayda sağladığını kesin olarak söyleyebilmemiz için daha fazla çalışmaya ihtiyaç var." dedi.

Vücutta çok az D vitamini olmasının belirtileri arasında yorgunluk, kemik ağrısı veya ağrı, depresyon veya üzüntü hissi, saç dökülmesi, kas zayıflığı, iştah kaybı ve zayıf bağışıklık sistemi yer alıyor.

Güneş kremi olmadan günde yaklaşık beş ila 30 dakika güneşe maruz kalınması öneriliyor, çünkü SPF içerikli kremler, vücudun etkili bir şekilde D vitamini oluşturmak için UVB ışınlarını absorbe etme yeteneğini engelleyebilir.

Covid-19'un 'flirt(flört)' varyantı olarak kayıtlara geçen bu yeni türüyle ilgili Göğüs Hastalık Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya önemli açıklamalarda bulundu. Son günlerde özellikle Amerika’dan bildirilen Covid-19'un yeni varyantının Avrupa’ya doğru yayıldığını ifade etti.

Özkaya, "Neredeyse 3’te 1 vakanın bu yeni virüs mutandı ile enfekte olduğunu biliyoruz. Bu virüs mutandı ‘omicron’ ailesinin yeni mutandı. Geçirdiği mutasyonlardan aldıkları isimlerin baş harfini koyarak yeni bir mutant virüs ortaya çıktı. Bunun adı da flirt. Ülkemizde henüz tespit edilmedi. Avrupa’da ve Amerika’da başlayan bu salgın ülkemize er geç gelecek diye biliyoruz. Amerika ve Avrupa bu konuda biraz daha rahatlar çünkü onlar yaz aylarında açık havada oldukları için bunun çok yayılacağını düşünmüyorlar. Bizim ülkemiz coğrafi konum olarak biraz farklı. Yaz ayları gelmesiyle yurt dışı tatilleri başlayacak. Tatilden sonra, hacdan gelen vatandaşlarımızla birlikte yaz aylarının getirdiği düğün ve bayram gibi toplu aktiviteler nedeniyle ülkemizde yayılacağını biliyoruz" diye konuştu.

"KANSER HASTALARI RİSK ALTINDA"

Flirt varyantının Türkiye'de en sık kalan omicron ailesinin bir varyantı olduğuna dikkat çeken Özkaya, "Virüsü de hastalığı da tedavisini de biliyoruz. Test yapmaya gerek yok. Elbet ülkemize de bu varyant gelecek. Flirt insanlarda uzamış şikayetlere neden oluyor. Bir gün iyisiniz, bir gün kötüsünüz. Bir gün çok iyi kalkıyorsunuz, bir gün eklem ağrıları, halsizliğiniz başlıyor. Öksürüğünüz bir türlü geçmiyor. Tam adına uygun bir şekilde flört eder gibi dalgalanmalarla seyrediyor. Son günlerde özellikle Covid-19'un ilk başında gördüğümüz vakalar gelmeye başladı. İlk başlarda akciğer tutulumlar çok görüyorduk. 2024 yılı başından itibaren neredeyse hiç akciğer tutulumu görmemiştik ama bu son günlerde vakalar gelmeye başladı. Özellikle kanser hastaları risk altındadır. Kemoterapi alan, vücut direnci düşük kişiler akciğer tutulumu ile geliyorlar. Özellikle yurt dışı tatilinden ve hacdan dönen kişilerin yaşlı ve vücut direnci düşük kişilerle bir araya gelmesini önermiyoruz” şeklinde konuştu.

Kanser hastası bir kişinin akciğerleri üzerinde örnek veren Özkaya, “60 yaşının üstünde olduğu ve kemoterapi aldığı için virüsün kolayca ciğerlere indiğini görüyoruz. Bu yaza damgasını vuracak yeni virüsün bu olduğunu düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.

 204 ülkedeki risk faktörlerinin incelendiği 2021 Küresel Hastalık Yükü Çalışması'nın bulgularına dayanan yeni araştırmada, en yüksek artışın beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu yerlerde görüleceği belirtiliyor. Bu tahmine göre ülkeler arasındaki beklenen yaşam süresi farkı azalacak.

Hakemli dergi The Lancet'ta yayımlanan araştırmanın yazarlarından Dr. Chris Murray "Beklenen yaşam süresindeki genel artışa ek olarak beklenen yaşam süresi eşitsizliğinin coğrafyalar arasında azalacağını tespit ettik" diyerek şöyle ekliyor:

Bu, en yüksek ve en düşük gelirli bölgeler arasındaki sağlık eşitsizlikleri devam etse de aradaki farkın kapandığına işaret ederken en büyük artış Sahra Altı Afrika'da bekleniyor.

Bilim insanları küresel çaptaki bu artışın büyük ölçüde kardiyovasküler hastalıklar, COVID-19 ve bir dizi bulaşıcı hastalığı önleme ve etkisini azaltmaya yönelik halk sağlığı uygulamalarından kaynaklandığını belirtiyor.

Sağlıklı geçen yıllar azalacak

Yeni araştırmanın önemli bulgularından biri de beklenen yaşam süresi artmasına karşın bu yılların sağlıklı bir şekilde geçmeyecek olması. Küresel ölçekteki sağlıklı yaşam süresi 2022'den 2050'ye kadar 64,8 yıldan 67,4'e çıkarak sadece 2,6'lık bir artış gösterecek. Bu artış beklenen yaşam süresinin neredeyse yarısına denk düşüyor.

Kardiyovasküler hastalıklar, kanser ve diyabet gibi bulaşıcı olmayan hastalıklar ve bunlara bağlı risk faktörlerinin, gelecek neslin hastalık yükü üzerinde en büyük etkiyi yaratacağı kaydedildi. Hastalık yükü, bir sağlık probleminin bir toplum üzerindeki etkisini ifade ediyor.

Araştırmaya göre yüksek tansiyon ve kan şekeri gibi metabolik risk faktörleriyle ilişkili hastalık veya erken ölüm nedeniyle kaybedilen toplam yıl sayısı da 2000'den bu yana yüzde 49,4 arttı.

Sağlık Ölçütleri ve Değerlendirme Enstitüsü (IHME) Direktörü Dr. Murray küresel hastalık yükünün azaltılmasında politikaların önemine değinerek şöyle belirtiyor:

Yüksek kan şekeri, yüksek vücut kitle endeksi ve yüksek tansiyon gibi özellikle davranış ve yaşam tarzına bağlı etkenler başta olmak üzere, metabolik ve beslenmeyle ilgili bu artan risk faktörlerinin önüne geçerek küresel sağlığın geleceğini etkileme açısından önümüzde muazzam bir fırsat var. 

ABD’nin New York şehrindeki Cold Spring Harbor Laboratuvarı'ndan bir ekip, kronik stresin, nötrofil adı verilen beyaz kan hücrelerinin yapışkan ağlarının oluşumuna yol açtığını ve bunun kanser hücrelerinin dokuları istila etmesini kolaylaştırdığını buldu.

Ekip, araştırmalarını meme kanseri olan laboratuvar fareleri üzerinde gerçekleştirdi. Fareler stres altına alındığında kanserin yayılma riski iki ila dört kat arttı.

Çalışma, stresin kanserin büyümesini desteklediğini doğruluyor gibi görünse de, stresin ilk etapta tümörlere yol açtığını kanıtlamıyor.
​
Stres aynı zamanda önemli bağışıklık hücrelerinin faaliyetlerini baskılamak gibi bağışıklık sisteminin diğer kısımlarını da etkiler ve akciğerleri kanser hücrelerinin çoğalması için daha uygun bir yer haline getirir.

Cold Spring Harbor Laboratuvarı'ndan araştırmacı Dr. Xue-Yan He, “Stres, kanser hastalarında gerçekten kaçınamayacağımız bir şeydir.”

“Teşhis konulduğunda, hastalığınızı, sigortanızı veya ailenizi düşünmeden duramayacağınızı hayal edebilirsiniz. Bu yüzden stresin üzerimizde nasıl çalıştığını anlamak çok önemli.” dedi.

AKCİĞERLERİNDE LEZYON OLUŞTU

Farelerde göğüs tümörleri ve akciğerlerine yayılmış kanser vardı. Bir kontrol grubu ve stresli koşullar altına yerleştirilecek bir grup olarak ayrıldılar.

Çalışmalarında stresli fareler, sürekli parlak ışık altında olmak, eğik bir kafeste oturmak, yüksek ses duymak ve yiyecekten mahrum kalmak gibi stresli koşullar altına yerleştirilmeyen farelere kıyasla daha fazla tümör büyümesi ve akciğerlere yayılma gösterdi.

Araştırmanın ortak yazarı Dr. Mikala Egeblad, “Bu hayvanlarda metastatik lezyonlarda bu korkutucu artışı gördüm. Metastazda dört kata kadar artış vardı.” dedi.

Stres ayrıca T hücreleri ve doğal öldürücü (NK) hücreler gibi bağışıklık hücrelerinin sayısında bir azalmaya neden olurken, kan dolaşımından dolaşan ve tümörlere giren nötrofillerin sayısını da artırdı.

Ayrıca stres hormonu kortikosteronun kanserin yayılmasını teşvik ettiğini ve farelerin akciğerlerinde lezyonların oluşmasına neden olduğunu buldular.

Bunun dışında tümör hücrelerinin istilasını teşvik eden ve normalde kanser büyümesini baskılayan T hücrelerinin azalmasına yol açan fibronektin adı verilen proteinin daha fazlasını biriktirdi.

Araştırma Cancer Cell dergisinde yayınlandı.

Cildimiz, genel sağlığımızın bir yansımasıdır. Günlük yaşamda egzersize yarım saat ayırmak bile, genel sağlığımız için olduğu kadar cilt sağlığımız için de çok faydalıdır. Parlak, genç, sıkı ve lekesiz bir cildin yanı sıra sağlıklı saç ve tırnaklara ulaşmada düzenli spor yapmanın büyük faydası olduğunu söyleyen Dermatoloji Uzm. Dr. Ayşegül Alpay, şunları söyledi: “Egzersizin cildimiz için en önemli faydalarından biri kan dolaşımının artması ve hızlanmasıdır. Doğal olarak vücudumuzdaki tüm organlar gibi cildimize de daha fazla kan pompalanır, bu da dokuların daha iyi beslenmesi ve oksijenlenmesini sağlar. Biriken zararlı maddeler, yani toksinlerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Düzenli egzersiz; cildin canlı, parlak, genç ve diri görünmesinde, saç ve tırnakların daha canlı ve dayanıklı olmasında etkilidir” dedi.

TERLEMEK, CİLTTEKİ YAĞI VE KİRİ TEMİZLER

Egzersiz sırasında terlemenin doğal bir temizleyici görevi görerek, gözeneklerdeki kiri ve yağı temizlemeye yardımcı olduğunu ifade eden Uzm. Dr. Ayşegül Alpay, şu bilgileri verdi: “Bu temizleme etkisi, cildin taze görünmesini sağlayarak sivilce riskini azaltabilir. Ancak egzersizden sonra cildi düzgün bir şekilde temizlemek şarttır. Egzersiz; ciltte sebum [yağ] üretimini arttıran, gözeneklerin tıkanması ve komedon oluşumunu takiben sivilceleri arttıran ve cilt kalitesini bozan testosteron ve kortizol gibi hormonların seviyelerinin düzenlenmesine yardımcı olur. Cilt sağlığı ve sivilce oluşumunda etkili bir diğer hormon olan insülin hormonunun düzeyinin azalmasında da etkilidir. Böylece sivilce tedavisinin daha etkili olmasını sağlar.”

ENDORFİN SALINIMINI TETİKLER

Stresin cilt üzerinde de önemli negatif etkileri vardır. Yüksek stres seviyeleri sivilce, egzama, sedef gibi cilt rahatsızlıklarını kötüleştirebilir. Egzersiz, doğal ruh halini iyileştiren endorfin salınımını tetiklediği için daha sağlıklı bir cilde ulaşmaya yardımcı olabilir.

DÜZENLİ SPOR, KOLAJEN ÜRETİMİNİ ARTIRARAK YAŞLANMAYO GECİKTİRİR

Kolajenin; cildin elastikiyeti ve sıkılığını korumada çok önemli rol oynayan bir protein olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Ayşegül Alpay, “İlerleyen yaş, stres, kötü beslenme, sigara gibi nedenlerle zamanla kolajen üretimi azalarak kırışıklıkların ve ince çizgilerin oluşmasına yol açar. Düzenli egzersiz, cilde ulaşan kan akımının artması, toksinlerin daha iyi temizlenmesi, stres hormonlarının salgılanmasının azalması gibi etkilerle kolajen üretimini teşvik ederek cildinizin daha genç görünümünü korumasına yardımcı olur. Yaşlanma sürecini tamamen durdurmasa da kesinlikle yavaşlatmaktadır” diye konuştu.

ABD’deki Boulder Üniversitesi tarafından yapılan araştırma, 65 yaş üstü kişilerin yavaş hareket etmesinin, genç birine göre daha fazla enerji gerektirmesiyle bağlantılı olduğunu ortaya çıkardı.

Journal of Neuroscience'da yayınlanan araştırmada, katılımcılar yaşları 18 ile 35 arasında ve yaşları 66 ile 87 arasında değişen iki gruba ayrıldı. Her iki gruptan da video oyunu oynar gibi robotik bir kolla ekrandaki bir hedefe ulaşmaları istendi. Ekip bu kalıpları analiz etti ve yaşlı yetişkinlerin enerji tasarrufu sağlayacak şekilde hareketlerini değiştirdiklerini buldu.

Araştırmacılar yaşlandıkça neden yavaşladığımıza dair iki teori öne sürdüler. Birincisi, yaşlandıkça kaslarımızın daha az verimli çalıştığını söylüyor. İkincisi, yaşlanmanın beyindeki ödül devresini değiştirdiği ve bir görevi tamamladığınızda tatmin sinyali veren beyin kimyasalı olan dopamini daha az ürettiği hipotezini öne sürüyor.

PARKINSON VE MS HASTALIĞI TEDAVİSİNDE İŞE YARAYABİLİR

CU Boulder'ın haber bültenine göre, çalışma katılımcılarından daha sonra oturup bilgisayar ekranında imleci çalıştıran robotik kolu tutmaları istendi. İleriye uzanmaları ve imleci bir hedefe doğru hareket ettirmeleri söylendi. Başarılı oldukları takdirde hedeflerin ses çıkarması gibi küçük bir ödül alıyorlardı.

Her iki grup da sesleri duyacaklarını bildiklerinde hedeflerine yaklaşık %5 daha erken ulaştılar. Genç grup sadece kollarını daha hızlı hareket ettirirken, yaşlı grup ortalama 17 milisaniye daha erken başlayarak tepki sürelerini geliştirdi.

Araştırmacılar genç katılımcılar için robot koluna 8 kiloluk bir ağırlık eklediğinde farklar ortadan kalktı. Beynin enerji harcamasındaki çok küçük değişiklikleri algılayabildiği ve hareketlerimizi buna göre ayarlayabildiği sonucuna vardılar.

Araştırmacılar, bulgularının hem gençlerin hem de yaşlıların ödülleri algılamada zorluk çekmediğini, ancak çaba yorucu hale geldiğinde beynin hareketlerimizi yavaşlattığını gösterdiğini söylüyor.

Gelecekteki araştırmalar bu değişikliklerin nerede ve nasıl meydana geldiğini ortaya çıkarabilirse, bilim insanları yaşlanmanın ve Parkinson, multipl skleroz, depresyon ve şizofreni gibi hastalıkların etkilerini azaltacak tedaviler geliştirebileceklerini belirttiler.

Son 50 yılda fırsat ve özgürlüklere yaşanan artışa rağmen, depresyon oranları her zamankinden yüksek. Araştırmalar, yetişkin kadınların yaklaşık üçte birinin, erkeklerin ise beşte birinin bir tür zihinsel sağlık sorunu yaşadığını gösteriyor.

Harvard Üniversitesi araştırmasına göre bu durum özellikle yüzde 41'inin anksiyete yaşadığı söylenen 18 ila 25 yaş grubunda daha belirgin.

Gallup'un 5000'den fazla ABD'li yetişkinle yaptığı ankete göre, son altı yılda depresyon bildiren kadınların sayısı 2017'de yüzde 26,2'den yüzde 10 artarak 2023'te yüzde 36,7'ye çıktı.

Ancak çalışmalar, evli kadınların kalp hastalığına yakalanma riskinin ve kalp hastalığından ölme olasılığının daha düşük olduğunu ve genel olarak evli olmayan kadınlara göre daha uzun ömürlü olduklarını gösteriyor.

ERKEN ÖLME OLASILIĞI DAHA AZ

11.000'den fazla hemşireden oluşan bir örneklemin izlendiği bir çalışma, evli kadınların erken ölme olasılığının evlenmemiş olanlara göre yüzde 35 daha az olduğunu ortaya çıkardı.

Evli olmanın ve kendi ailenize sahip olmanın ruh sağlığına olan faydaları da bilimsel çalışmalarla kanıtlanıyor.

2022 General Social'a göre, hem heteroseksüel hem de eşcinsel kadınlar olmak üzere 55 yaşın altındaki evli annelerin yaklaşık yüzde 40'ı hayatlarından "çok mutlu" olduklarını bildirirken, bu oran bekar ve çocuksuz kadınlarda yüzde 22 ve evli, çocuksuz kadınlarda ise yüzde 25 çıktı. Boşanmış kadınların da yüzde 13'ü mutlu olduğunu söylüyor.

Ancak her üç çiftten birden fazlasının boşanacağı da bir gerçek. Bununla birlikte, boşanmış birçok çiftin yeniden evlendiğini (yüzde 64'e kadar) söylemekte fayda var ve çalışmalar bunun, kişinin bildirdiği mutluluğu artırdığını gösteriyor.

Göz cerrahları, dört yaşındaki çocukların bile özel kontakt lensler taktığına dikkat çekerek ekran süresinin gözlerde yarattığı tahribata dikkat çektiler.

Endişe verici artışın, çocukların gün ışığında dışarıda uzak mesafelere odaklanmak için yeterince zaman harcamayıp cep telefonlarına yakından bakmakta zorlanmalarından kaynaklandığı düşünülüyor.

Danışman göz doktoru ve Kuzey Londra'daki özel bir göz kliniğinin yöneticisi olan Dr. John Bolger, çocuklarda miyop olarak bilinen uzağı görememe hastalığının artmasından derin endişe duyduğunu söylüyor ve bunu bir “pandemi” olarak tanımlıyor.

Dr. Bolger Daily Mail’e yaptığı açıklamada, “Kliniğe giderek daha fazla miyop çocuk geliyor. Oran yükseliyor. Görebildiğim kadarıyla yavaşlama yok. Miyop sadece gözlük takmak zorunda olmak değildir, insanlar miyop nedeniyle kör olabilirler. Bu önemsiz bir olay değil, ciddi bir tehdit.” dedi.

Cerrah, uzun süre ekranlara bakmanın göz küresinin uzamasına yol açabileceğini ve Covid-19 salgınının etkilerinin “miyop salgınını” şiddetlendirdiğini açıkladı.

GÜN IŞIĞINA İHTİYAÇ VAR

Dışarıda yeterince zaman geçirmemek aynı zamanda çocuğun doğal ışığa maruz kalmasını da engeller, bu da göz küresinin büyümesini düzenlemek ve miyopi riskini azaltmak için gereklidir.

Uzman, “Kontakt lens takan dört ya da beş yaşındaki çocuklarımız ve -20'ye varan numaralı reçetesi olan çocuklarımız var ve bu onların yaşamlarını sürdürmeleri konusunda çok önemli zorluklara neden oluyor. Kolay değil. Bu bir sakatlıktır, bunu söylemenin başka yolu yok.” diye ekledi.

Araştırmalar, Birleşik Krallık'ta miyopluğun son 50 yılda iki katına çıktığını ve çocukların daha genç yaşlarda miyop hale geldiğini, şu anda 15 ila 16 yaş arası çocukların dörtte birinden fazlasının miyopiye sahip olduğunu gösteriyor.

"EKRAN SÜRESİ AZALTILMALI"

Mid Yorkshire Hastaneleri NHS Trust'ta danışman göz doktoru olan Dr. İrfan Jeeva, son yıllarda çok sayıda çocuğun miyopluğu düzeltmek için gözlüğe ihtiyaç duyduğunu gördüğünü söylüyor.

Dr. Jeeva, “Bu kesinlikle çok fazla ekran başında kalma süresinden kaynaklanıyor. Çocuklar artık yakından okumak için gözlerini yoruyor ve dışarıda çok az vakit geçiriyorlar. O kadar şiddetli miyopluğu olan genç hastalarım var ki, hayatlarını çok zorlaştırıyor.”

“Dünya çapında miyopluğun artmadığı tek yer, çocukların tüm günü dışarıda geçirdikleri, odaklarını sürekli olarak uzağa ve yakına ayarladıkları tarım topluluklarıdır. Ebeveynlerin dengeyi doğru kurması ve çocuklarının eğlence için ekranları mümkün olduğunca az kullanmasını ve dışarıda olabildiğince fazla gün ışığı almasını sağlamaları gerekiyor.” dedi.

Columbia Üniversitesi’nden araştırmacılar Alzheimer riskini yüzde 71 azaltan bir genetik değişimi ve bu değişimin etki mekanizmasını açığa çıkardı. Ekipte bulunan Türk biliminsanı Prof. Dr. Çağhan Kızıl, Hürriyet’e bu keşfin ne anlama geldiğini anlattı. 

Demansın en yaygın görülen türlerinden biri olan Alzheimer için bilim dünyası uzun yıllardır çalışıyor. Ancak ne hastalığın seyrini değiştirecek ne de tedavi edecek bir ilaç bulunabildi. Biliminsanları bugüne kadar hastalığın, beyinde amiloid plak birikimi nedeniyle olduğunu düşünüyor ve plakları azaltmanın yolunu arıyordu. Columbia Üniversitesi’nde yapılan çalışmada, milyonlarca potansiyel hastayı korumanın yolları bulundu. Çalışmaya göre Alzheimer’dan yüzde 71 gibi önemli bir oranda koruyan bir gen keşfedildi.

MİLYONLARA UMUT OLACAK

Araştırmayı yapan ekipte görevli Prof. Dr. Çağhan Kızıl, keşifle ilgili şunları söyledi: “Araştırma, fibronektin genindeki özel bir mutasyonun Alzheimer riskini önemli ölçüde azaltabileceğini gösterdi. Fibronektin, kan-beyin bariyerinin çevresindeki koruyucu katmanın bir parçasıdır.

Normalde Alzheimer hastalarında, bu bariyerde aşırı fibronektin birikir ve hastalığın ilerlemesine katkıda bulunur. Ancak keşfettiğimiz genetik varyasyon, bu aşırı birikimi engelliyor ve böylece beyin hücrelerini koruyor. Bu korumanın temelinde de Alzheimer durumunda beyinde biriken zararlı maddelerin beyinden uzaklaştırılması yatıyor. Fibronektin çok olduğunda temizlenme etkili yapılamıyor. Fakat koruyucu varyasyon ile bu temizlenme gerçekleşiyor ve beyin Alzheimer’dan korunmuş oluyor.

BİR SONRAKİ ADIM İLAÇ GELİŞTİRME

Araştırmamızda, farklı etnik gruplardan on binlerce insan üzerinde yapılan klinik çalışmalar ve bu kişilerin genom dizilerini ele aldık. Bu bulgular, Alzheimer’ın önlenmesi ve tedavisinde yeni hedefler sunuyor ve hastalığın temelinde yatan mekanizmalar hakkında daha derin bir anlayış sağlıyor. Önümüzdeki adım, koruyucu etkiyi güçlendirecek ya da koruyucu genetik değişimleri olmayan insanlarda ortaya çıkarabilecek ilaçların geliştirilmesi. Bu yeni bulguların, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak veya önlemek için yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine olanak tanıyacağını umuyoruz. Bu, Alzheimer’a yönelik tedavilerde önemli bir ilerleme anlamına gelebilir ve hastalığın tedavisinde yeni bir dönemi başlatabilir. Bu yeni yaklaşım, hastalığa karşı mücadelede önemli bir adım olabilir ve milyonlarca insanın yaşam kalitesini iyileştirebilir.”

DÜNYADA 47 MİLYON HASTA VAR

Türkiye Alzheimer Derneği’ne göre ülkemizde yaklaşık 600 bin, dünyada ise 47 milyon Alzheimer hastası bulunuyor. Ancak bu sayı 2030 yılında dünyada 75 milyona, 2050 yılında ise tahminen 135 milyona çıkacak. Dünyada her 3 saniyede 1 kişi ise demans hastası oluyor.

ZEBRA BALIĞI DENEYLERİ

“Araştırmamızda, farklı etnik gruplardan on binlerce insan üzerinde yapılan klinik çalışmalar ve bu kişilerin genom dizilerini ele aldık. Bulgularımızı deneysel yollarla test etmek için de zebra balığındaki Alzheimer modelimiz ile çalıştık. Zebra balığı modelleri üzerinde yapılan deneyler, fibronektin seviyesinin, Alzheimer hastalığına yol açan amiloid plaklarının temizlenmesini nasıl kolaylaştırdığını gösterdi.”

Addiction dergisinde yayımlanan araştırmada, bilim insanları yaklaşık 1,7 milyon sigara kullanıcısının verilerini inceledi.

ABD'deki Columbia Üniversitesinden araştırmacılar, çocuklarının ebeveynlerinden daha yüksek seviyede eğitim almasının daha yavaş yaşlanmayla ilişkili olabileceğini tespit etti. 

3 NESİL İNCELENDİ

Columbia Üniversitesinden araştırmacılar, "Framingham Heart Study" adlı çalışmada, 1948'den bu yana 3 nesilden 14 bin 106 katılımcının verilerini inceleyerek, eğitimin yaşlanma üzerindeki etkilerini analiz etti. 

Araştırmacılar, söz konusu verilerle elde edilen kan testlerinden faydalanarak DNA'ların incelendiği bir yöntem kullanarak, katılımcıların yaşlanma hızını hesaplamaya çalıştı. 

GEÇ YAŞLANIYORLAR

3 nesilden elde edilen verilerle, çocukların eğitim seviyelerini ebeveynlerininkiyle kıyaslayan araştırmacılar, kardeşler arasındaki eğitim düzeyi farklılıklarını da inceledi. 

ÖLÜM RİSKİ YÜZDE 7 AZALABİLİR

Araştırmacılar, katılımcıların ek olarak gördüğü her 2 yıllık eğitime karşılık, yaşlanma hızının yüzde 2 ila 3 yavaşlayabileceğini ve bu yavaşlamanın ölüm riskini yaklaşık yüzde 7 azaltabileceğini saptadı. 

BİR İLK OLDU

İlk kez eğitim düzeyi ile biyolojik yaşlanma ve yaşam süresinin ilişkilendirildiği kaydedilen çalışma, ebeveynlerinden daha yüksek seviyede eğitim almış katılımcıların daha yavaş yaşlandığını, daha uzun süre ve sağlıklı yaşadığını ortaya koydu. Çalışma, "JAMA Network Open" dergisinde yayımlandı. 

Ayrıca Kolan hastanesi ve Kulüpler Birliği arasında yapılan bu protokolle 2023 -2024 sezonunda Futbol camiası sporcu ve ailelerinin sağlık alanında desteklenmesi sağlandı.

Gönyeli’de yer alan Kolan British Hospital’deki imza törenine Kolan British Hospital Yönetim Kurulu Başkanı Op. Dr. Ahmet Kolan, Başhekimi Op. Dr. Celal Bölükbaşı, İşletme Müdürü Ali Denli ve Futbol Kulüpler Birliği Başkanı Aytaç Karavezirler ve Genel Sekreteri Op. Dr. Bülent Dizdarlı yer aldı.

Kolan: 2013’ten beridir sporcunun yanındayız

Törende ilk sözü alan Kolan British Hospital Yönetim Kurulu Başkanı Op. Dr. Ahmet Kolan, sosyal sorumluluk bilinci içerisinde birçok sosyal sorumluluk projesine imza attıklarını ifade etti. Kolan, sağlık konusunda 2013’ten beri futbolcuların yanlarında olduklarını ve her zaman sağlık konusunda tüm ekibiyle destek olacaklarını belirtti.

Kolan, “Biz, Kolan Group Hospital olarak bu ülkeye sağlık konusunda yatırım yaptıysak ada insanına da sosyal sorumluluk bilinciyle desteğimizi her zaman
sağlamayı sürdüreceğiz. Hastanemiz özel sağlık sektöründe 10 yılı aşkın süredir hizmet veriyor. Uzman hekim ve deneyimli sağlık profesyonelleri ile başkentin ve KKTC’nin sağlık ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyoruz. Tam donanımlı hastanemiz, alanında uzman hekimlerimiz, ileri tıp uygulamalarımız ile hizmet veriyor olmaktan gurur duyuyoruz. Kolan Hastanesi, hizmetlerini teknolojik imkanlarla bir araya getirerek hayat kalitenizi arttırıyoruz. Alanında uzman, nitelikli ve deneyimli sağlık personellerimiz ile uluslararası standartlarda hizmetler sunuyoruz. Bu anlayışla, spora ve sporcuya da ayni hizmeti vermeyi sürdüreceğiz. Tıp alanındaki tüm teknolojik gelişmeleri ve yenilikleri yakından takip ederek sizlere en iyisini sunmak için durmadan çalışıyoruz” dedi.

Futbol Kulüpler Birliği Başkanı Aytaç Karavezirler ise, sağlık sektöründe yaptığı yatırımlarla Türkiye’nin öncü sağlık grubu olan Kolan Group Hospital’e teşekkür etti.

Yılda yaklaşık 1 milyon insanın ölümüne sebebiyet veren beyin kanaması hakkında  Türkiye Saygı Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Gökalp Karaarslan bilgilendirmede bulundu.

Op. Dr. Karaarslan, "Beyin kanaması ciddi bir sağlık sorunudur ve belirtilerinin erken tanınması, tedavinin başarılı olabilmesi açısından hayati öneme sahiptir. Kafatası içinde beyin boşluğu dokusu veya yüzeyinde gerçekleşen kanamalardır. Belirtileri ise; ani ve şiddetli baş ağrısı, vücudun tek tarafında zayıflık, karıncalanma, uyuşma, görme sorunları, mide bulantısı veya kusma, konuşma güçlüğü, nefes almada zorluk, bilinç kaybı veya komaya girme, ince motor beceri kaybı, tat alma duygusunda bozulma, denge ve koordinasyon sorunları, baş dönmesi, ışığa karşı hassasiyet, okuma, yazma veya konuşmayı anlamada zorluk olarak sıralanabilir.
Yüksek riskli işlerde çalışanlar, erkekler, hipertansiyon, kanama bozukluğu olanlar, kan sulandırıcı kullananlar, yaşlılar ve ailesinde beyin kanaması öyküsü olanlar risk altındadır. Erken teşhis hayati öneme sahiptir. Beyin tomografi incelemesi en etkili inceleme yöntemlerindendir. Kan basıncı takibi çok önemlidir. Beyin ödemi, epileptik nöbet kontrolü için ilaç tedavisi uygulanabilir. Cerrahi yöntem de beyin kanaması tedavilerinde kullanılan etkili yöntemlerden biridir.
Önlemler arasında su içme alışkanlığını koruma, alkollü ve asitli içeceklerden uzak durma, düzenli spor ve egzersiz yapma, kilo kontrolü, stres azaltıcı aktivitelerde bulunma, sigara içmeme, tansiyon ve kalp hastalığı varsa ilaçları düzenli kullanma, güneşin dik geldiği saatlerde dışarı çıkmama bulunmaktadır.
Sonuç olarak, beyin kanamasıyla ilgili belirtilerin erken fark edilmesi ve uygun önlemlerin alınması, bireyin yaşam kalitesini artırabilir ve tedavi şansını yükseltebilir. Bu nedenle, risk faktörlerinden kaçınma ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları benimseme önemlidir" dedi.

Sidney Üniversitesi ve Norveç Arktik Üniversitesi'nden bilim insanlarının yaptığı çalışma neticesinde yenilebilir insülin geliştirdi.

Bilimsel dergi Nature Nanotechnology'de yayımlanan araştırmaya göre yenilebilir insülin, kapsül formunda ya da bir parça çikolatanın içine gözle görülemeyecek nano-taşıyıcılar yoluyla yerleştirilerek vücuda alınabilecek.

Araştırmaya katılan isimlerden biri olan Arktik Üniversitesi'nden Profesör Peter McCourt, "İnsülini bu şekilde almak daha doğru çünkü vücudun acil şekilde insüline ihtiyaç duyan bölgelerine maddeyi hızlıca ulaştırmak mümkün oluyor. Şırıngayla alınan insülin tüm vücuda yayılıyor ve istenmeyen yan etkilere neden olabiliyor" diye konuştu.

Günümüzde birçok ilaç ağız yoluyla alınsa da diyabet hastaları şu ana kadar insülini vücutlarına enjekte etmek zorunda kaldılar.

McCourt, bu problemin nedeninin nano-taşıyıcılarla vücuda alınan insülinin midede parçalanması ve dolayısıyla vücudun ihtiyaç duyduğu bölgelere ulaşamaması olduğunu söyledi.

Araştırma kapsamında elde edilen sonuçlarsa bu problemi ortadan kaldırıyor.

McCourt, "İnsülinin mide asidi ve sindirim enzimleriyle parçalanmasını önleyecek bir kaplayıcı geliştirdik. Böylece insülin, gitmesi gereken yer olan karaciğere yapısı bozulmadan ulaşabiliyor" diye konuştu.

Geliştirilen kaplayıcının, sadece kan şekeri yükseldiğinde aktif hale gelen enzimler tarafından karaciğerde parçalandığı ifade edildi.

"Kan şekeri düşükse, insülin salgılanmıyor"

Araştırmaya öncülük eden isimlerden biri olan Sidney Üniversitesi'nden Nicholas J. Hunt, "Bu, kan şekeri yükseldiğinde karaciğerden hızlıca insülin salgılanması anlamına geliyor. Daha da önemlisi kan şekeri düşükse, insülin salgılanmıyor" dedi.

Ağız yoluyla alınabilen yeni insülinin ilk olarak solucanlar, fareler ve sıçanlarda denendiği ardından babunlarla da bir test yapıldığı aktarıldı.

Araştırmacılar yeni insülin metodunun insanlar üzerinde 2025'ten itibaren deneneceğini ve başarılı sonuçlar alınması halinde 2-3 yıl içinde de herkesin kullanımına sunulabileceğini belirtti.

Kaynak:Independent Türkçe, Science Daily, Medical Xpress

“Kıbrıs Üniversitesi” Biyoloji Fakültesi doktora öğrencisi Kıbrıslı Türk bilim insanı Çiçek Topçu’nun, doktora tezi çalışmaları çerçevesinde Ada’da HIV-1 virüsünün dört yeni rekombinant türünü keşfettiği bildirildi.

Alithia ve diğer gazetelere göre keşif, “Viruses” isimli biyoloji dergisinde 21 Aralık 2023’te yayımlanan “Comprehensive Genetic Characterization of Four Novel HIV-1 Circulating Recombinant Forms (CRF129_56G, CRF130_A1B, CRF131_A1B and CRF138_cpx) Insighghts from Molecular Epidemiology in Cyprus” isimli makale ile duyuruldu.

Haberde keşfin Çiçek Topçu’nun, “Kıbrıs Üniversitesi Biyoloji ve Moleküler Viroloji Laboratuvarı” Başkanı Profesör Leondios Kostrikis gözetiminde bir araştırma grubuyla birlikte yürüttüğü doktora tezi çerçevesinde yapıldığı kaydedildi.

Keşfin, dört yeni rekombinant türünün kapsamlı genetik karakterizasyonunu ve genetik çeşitliliğiyle ve enfeksiyonun Ada’daki ilerlemesiyle ilgili detaylı bilgiler sağladığı için HIV-1 alanında önemli bir dönüm noktası olarak görüldüğü vurgulandı.

Habere göre keşif, dört yeni rekombinanttan ikisinin Ada’ya başka ülkelerden taşındığını, ikisinin de yerel oluştuğunu gösteriyor.

Hayvanları salyalı, uyuşuk, tökezleyen ve boş bakar bir halde bırakan kronik zayıflama hastalığı CWD ABD'nin Wyoming eyaletinde 800 geyik, Kanada geyiği ve sığın da görüldü.

Ancak uzmanlar hastalığın "yavaş ilerleyen bir felaket" olduğu uyarısında bulundu ve devletleri hastalığın insanlara yayılma ihtimaline karşı hazırlanmaya çağırdı.

CWD araştırmacısı Dr. Cory Anderson The Guardian'a, "Britanya'daki deli dana hastalığı salgını, örneğin çiftlik hayvanlarından insanlara yayılma olayı gerçekleştiğinde işlerin bir gecede nasıl çığırından çıkabileceğinin örneğini sundu" dedi.

Benzer bir şeyin meydana gelme potansiyelinden bahsediyoruz. Kimse bunun kesinlikle gerçekleşeceğini söylemiyor ancak insanların hazırlıklı olması önemli.

İngiltere'de 1980 ve 1990'larda sığırların enfekte et ve kemik tozuyla beslenmesi nedeniyle yayılan deli dana hastalığının ardından 4,4 milyon büyükbaş hayvan kesilmişti.

Sığırlar için genellikle ölümcül olan hastalık, merkezi sinir sistemini enfekte ederek hayvanlarda agresif belirtiler ve koordinasyon eksikliğine yol açıyor. 1995'ten bu yana 178 insan ölümü, insan varyantıyla ilişkilendirildi.

7 bin ila 15 bin hayvan insanlar tarafından tüketiliyor

Alliance for Public Wildlife'a göre 2017'de, her yıl CWD'yle enfekte 7 bin ila 15 bin hayvan insanlar tarafından tüketiliyordu.

Bu rakamın her yıl yüzde 20 artması bekleniyordu. Dr. Anderson, Wisconsin'de binlerce insanın muhtemelen enfekte geyik eti yediğini söyledi.

CWD bir ortama bulaştıktan sonra ortadan kaldırılması son derece zordur. Toprakta ya da yüzeylerde yıllarca kalabilir ve bilim insanları dezenfektanlara, formaldehite, radyasyona ve 600 santigrat derecede yakmaya karşı dirençli olduğunu belirtiyor.

Hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar 2050'de 2020'ye kıyasla 12 kat daha fazla insanı öldürebilir

Bu gelişme, ABD'li biyoteknoloji şirketi Ginkgo Bioworks'un hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıkların 2050'de 2020'ye kıyasla 12 kat daha fazla insanı öldürebileceği uyarısında bulunmasının ardından geldi.

Şirket, zoonotik hastalıkların yol açtığı epidemilerin, iklim değişikliği ve ormansızlaşma nedeniyle gelecekte daha sık görülebileceğini söyledi.

Grubun araştırmasına göre, 1963'le 2019 arasında epidemiler her yıl neredeyse yüzde 5, ölümlerse yüzde 9 arttı.

Firma, "Bu yıllık artış oranları sürerse, analiz edilen patojenlerin 2050'de 2020'ye göre 4 kat daha fazla yayılma olayına ve 12 kat daha fazla ölüme yol açmasını bekliyoruz" uyarısında bulundu.

Araştırmada, hipokondriyazis tanısı konulmuş 4 bin 129 kişi ile bu hastalığı olmayan 41 bin 290 şahsın verileri incelendi.

Bu kapsamda "hastalık hastası" kişilerin diğerlerine göre hem doğal hem de doğal olmayan nedenlerden dolayı daha erken öldüğü tespit edildi.

ABD'nin New York kentindeki Montefiore Tıp Merkezi'nden Dr. Jonathan E. Alpert, araştırmaya ilişkin yaptığı açıklamada, birçok kişide hafif de olsa hastalık hastalığına rastlanılabileceğini ancak bir tarafta "ciddi bir hastalığa yakalanmamak için bazı insanların sürekli endişe ve acı içinde yaşadığını" kaydetti.

İsveç'te bulunan Karolinska Enstitüsünden araştırmanın başyazarı David Mataix-Cols, "literatürdeki açık bir boşluğu" ele aldıkları söz konusu araştırmayı yaparken binlerce kişiye ait 24 yıllık veriyi analiz ettiklerini söyledi.

Mataix-Cols, önceki araştırmaların bu rahatsızlığa sahip kişilerde intihar riskinin daha düşük olabileceğini öne sürdüğünü ancak yaptıkları bu çalışmada hipokondriyazis tanısı konmuş kişilerde intihar oranının olmayanlara göre 4 kat daha fazla olduğunu gözlemlediklerini ifade etti.

Birlikten yayımlanan mesajda, “Ağız ve diş sağlığı konusunda toplumun bilinçlenmesi, ağız ve diş sağlığının korunması ve iyileştirilmesinde; bilim, teknik ve sanatı birleştirerek özveri ile çalışan tüm diş hekimlerimizin 22 Kasım Diş Hekimleri Günü kutlu olsun” ifadeleri kullanıldı.

Mesajda, 22 Kasım’ın Diş Hekimliği Günü”, 22 Kasım’ı içine alan hafta ise “Ağız Diş Sağlığı Haftası” olarak kutlandığına işaret edilerek, hafta boyunca Kıbrıs Türk Diş Tabipleri Odası tarafından diş bakımın küçük yaşlardan itibaren verilecek eğitimlerle kazandırılması, diş sağlığının öneminin anlaşılması ve toplum bilincinin oluşturulması amacıyla çeşitli organizasyonların planlandığı kaydedildi. 

ABD'deki UT Southwestern Tıp Merkezi'ndeki araştırmacılar, ketamin ile uyutulan bir domuzun beynine giden kan akışını izole etmeyi başarırken, bilgisayarlı bir algoritma organın ihtiyaç duyduğu gerekli kan basıncını, hacmini, sıcaklığını ve besin maddelerini korudu.

5 SAATLİK SÜRE BOYUNCA STABİL 

Nörologlardan oluşan ekip, vücudun geri kalanından hiçbir biyolojik girdi almamasına rağmen, beyin aktivitesinin beş saatlik bir süre boyunca minimum düzeyde değişiklik gösterdiğini bildirdi.

BEYİN NAKLİ GERÇEKLEŞTİRME POTANSİYELİNİ ORTAYA KOYDU

Bilim insanlarına göre deneyin başarısı, insan beynini diğer bedensel işlevlerden etkilenmeden incelemenin yeni yollarını açabilirken, teknoloji gelecekte beyin nakli gerçekleştirme potansiyelini de ortaya koydu.

Nöroloji, pediatri ve fizyoloji profesörü olan Juan Pascual, "Bu yeni yöntem, vücuttan bağımsız olarak beyne odaklanan araştırmalara olanak tanıyarak fizyolojik soruları daha önce hiç yapılmamış bir şekilde yanıtlamamızı sağlıyor" dedi.

Ekstrakorporeal pulsatil dolaşım kontrolü (EPCC) olarak adlandırılan ve türünün ilk örneği olan sistem, dış faktörleri dikkate almak zorunda kalmadan kan şekeri yüksekliğinin beyin üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak için halihazırda kullanılıyor.

Beynin bu şekilde izole edilmesi, araştırmacıların besin alımının etkisini vücudun doğal savunma mekanizmalarından bağımsız olarak incelemelerine olanak sağladı.

Araştırmacılar, "EPCC altında yöntemlerimizle incelenen serebral aktivitenin korunması, her bir denek çalışması süresince korunmuştur.

Oksijen takviyesi yapıldığında beyin dokusunun aşırı oksijenlenmesi ve kraniyotomi kullanıldığında hafif kafa içi basınç değişiklikleri dışında, bu sistem kafa içi basınç, doku oksijen satürasyonu ve sıcaklık gibi serebral fizyolojik parametrelerin neredeyse doğal seviyeleriyle ilişkilendirilmiştir." dedi.

Küçük moleküllü ilaç, San Antonio'daki Texas Sağlık Bilimleri Merkezi (UT Health San Antonio) tarafından yönetilen bir ekip tarafından geliştirildi.

Kimyasal kısaltması CPACC ile bilinen bu sistem, hücrenin enerji üretmek ve kalori yakmakla görevli kısımları olan mitokondriye magnezyum girişini sınırlayarak çalışıyor.

Araştırmacılar yeni ilacı, Mrs2 adı verilen magnezyum taşıyıcı proteini kodlayan spesifik bir genin silinmesinin etkisini incelerken keşfettiler.

Bu protein, magnezyumu mitokondriyal zar boyunca taşımak için bir kanal görevi görüyor.

MRS2 silinmesi, farelerin 14 haftalıktan başlayarak bir yıla kadar (bir farenin hayatında uzun bir süre) abur cubur tüketmesine rağmen, mitokondrilerinde gelişmiş şeker ve yağ metabolizmasına sahip, daha zayıf, daha sağlıklı olmasına olanak sağladı.

Elbette farelerde elde edilen sonuçlar insanlar için geçerli olmayabilir ve çalışmanın yazarları bunun bazı sınırlamaları olduğunu belirtiyor.

İnsanlardaki metabolik sendromu taklit etmek için kullandıkları yöntemde uzun süreli diyet stresi kullanılıyor. Sistemi kısa süreli diyet stresine sokmak, MRS2 silinmesinin ana etkilerinin açıklığa kavuşturulmasına yardımcı olabilir.

Ayrıca araştırmacılar, MRS2 için tam bir silme yöntemi kullanmanın, her bir dokunun metabolik düzenlemeyi nasıl etkilediğine bakmayı imkansız hale getirdiğini söylüyor.

MRS2'nin yaygın ifadesi göz önüne alındığında, bunun beyin, kalp, böbrekler, akciğerler ve iskelet kasları gibi çeşitli organlar üzerindeki etkilerine ilişkin daha fazla araştırmanın önemini vurguluyorlar.

Aşırı sıcakların giderek artacağına dair açıklamaların ardından Uzman Psikoloğu Tuğçe Denizgil, aşırı sıcakların insan psikolojisinde yol açtığı olumsuz etkileri dile getirerek bu etkilerden nasıl korunabileceğini anlattı. 

"Stresi kabaca, organizmanın uyum kapasitesini etkileyen etmenlere ve yaşanılan değişime uyum sağlama tepkisi olarak tanımlayabiliriz" diyen Uzman Psikoloğu Tuğçe Denizgil, bu bağlamda, artan sıcaklık ortalaması ile nemin beden üzerinde halsizlik, kalp çarpıntısı, ateş basması, yüksek tansiyon gibi istenmeyen sorunlara neden olmasının yanı sıra, insan psikolojisini de yakından etkilediğini bildirdi.

Sıcak havalarda uyku problemlerinin de sıkça karşılaşılan sorunlardan biri olduğunu belirten Denizgil, yetersiz uykunun, bitkin ve yorgun hissetme ile tahammülsüzlüğü de beraberinde getirebildiğini ifade etti. "Yaz aylarında yaşanan önemli psikiyatrik yakınmalardan biri de uykusuzluktur" diyen Tuğçe Denizgil şöyle devam etti:

"Buradaki en önemli faktör ise uykusuzluğun bipolar hastalığının, aşırı neşeli, haraketli vb. manik dönemi tetikleyebilmesidir. Ayrıca uykusuzluk gün içerisinde huzursuzluk, sinirlilik, tahammül edememe ve gerginliğe de yol açabilmekte, bu da gerek duygusal, gerek sosyal, gerekse profesyonel ilişkilerde yıpranma ya da bozulmaya yol açabilmektedir."

Artan yaz sıcakları nedeniyle açık havada gerçekleştirilen aktivitelerin sekteye uğraması ya da azalmasının söz konusu olduğu durumlarda da kişilerde huzursuzluk halinin yaşanabileceğini söyleyen Tuğçe Denizgil, bir diğer önemli sorunun ise dikkat gerektiren işleri sürdürmede yaşanan olumsuz etkilenmeler olduğunu belirtti.

"SICAK HAVA EN ÇOK ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA NEDEN OLUYOR"

"Hava sıcaklığındaki artışlar özellikle ruhsal hastalıklar içinde en çok anksiyete bozukluklarına neden olabilmektedir" ifadesini kullanan Psikolog, nem oranındaki artışların ise panik bozukluğu olanlar için huzursuzluk hissi oluşturduğunu, bu kişilerin atak geçirme sıklığının da bu bağlamda artabildiğini aktardı. 

Birçok insan için rahatlama, deniz ya da tatil anlamına gelen yaz aylarının bazı kişilerde ise öfke denetleme sorunlarında artışa yol açabildiğini söyleyen Denizgil, araştırmaların, birçok toplumsal olayın yaz dönemine ya da sıcak havalara denk geldiğini, suç işleme oranlarında ise yine bu dönemde artış yaşandığını gösterdiğini bildirdi. Birçok kişinin tatile çıktığı zaman alkol ya da madde kullanımını artırabildiğini kaydeden Uzman, tatil döneminin bağımlı kişiler ya da tedavi süreci devam eden hastalar için alkol ya da maddeye kolay ulaşmak açısından oldukça riskli olabileceğini sözlerine ekledi.

PSİKOLOJİNİZİ BU ŞEKİLDE KORUYUN!

Tuğçe Denizgil, yaz mevsiminde sıvı tüketiminin yeterince olmadığı zamanlarda aşırı terleme nedeniyle vücut elektrolit dengesinin bozulabileceğini, halsizlik, yorgunluk, iştah kaybı, isteksizlik hissi yanında çabuk öfkelenme gibi davranışların artabileceğini söyleyerek şu önerilerde bulundu:

“Yaşanabilecek olumsuz etkileri en aza indirgemek amacıyla yaz aylarında sıvı tüketimine daha çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Sıcak havalarda tercih edilecek rahat kıyafetler, vücudu daha konforlu hissettirip, stresi azaltabilir. Hissedilen sıcağın etkilerini azaltmak ve uyum sağlamak öncelikli hedefimiz olmalıdır. Sürekli negatif otomatik düşüncelere odaklanmak, yaşanılan stresi artıracağından, kişiler için temel amaç stresi kontrol etmek olmalıdır. Ayrıca akşam saatlerinde keyif alınabilecek zamanlar oluşturulmalı, gün içinde sıcaklardan dolayı ket vurmak zorunda kalınan aktiviteleri gerçekleştirmeye özen gösterilmelidir.”  

Hücreleri, dokuları ve fare gibi tüm organizmaları şeffaflaştırma teknolojisi, kanser ilacı araştırmalarına yeni bakış açıları kazandırdı.

Bu teknoloji sayesinde, daha önce görülemeyecek kadar küçük tümörlerin saptanması mümkün hale geldi.

Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü`nden 2003`te mezun olan ve halen Almanya Münih Üniversitesi Doku Mühendisliği ve Rejeneratif Tıp Enstitüsü Başkanlığını yürüten Prof. Dr. Ali Ertürk, 2018`de dokuların ve ölü farenin şeffaflaştırılması teknolojisini geliştirdi.

Ertürk, son çalışmasında ise bu teknolojiyi kullanarak organların ve dokuların daha önce görülmemiş netlik ve detayda taranmasını sağlayarak özellikle kanser araştırmaları açısından büyük bir gelişmeye öncülük etti.

Dünyanın en büyük kanser araştırması kurumlarından Cancer Research UK tarafından yapılan açıklamada, yeni tarama tekniğinin çok zengin potansiyel taşıdığı ve mevcut teknolojilerle kıyaslandığında kanser teşhis ve tedavisinde yeni bir dönemin başlattığı ifade edildi.

Açıklamada, kanser hücrelerinin daha oluşmaya başlarken görüntülendiği yeni teknolojinin, bu aşamadaki kanserlerin tedavisinde de büyük başarı getireceği, daha az hayvan deneyi yapılarak yapay zekayla hastalık teşhis ve tedavisinde önemli bir aşamaya geçildiği belirtildi.

Prof. Dr. Ali Ertürk, yaptığı açıklamada, bir süre önce ölü dokuları patentli bazı kimyasal solüsyonların içinde suyunu çıkartıp "şeffaflaştırabildikleri" bir çalışma yaptıklarını, bunu ölü fareler üzerinde gösterdiklerini söyledi.

Son araştırmalarında ise bu farelerin içinin iyi şekilde görüntülenmesini sağladıklarını ifade eden Ertürk, DISCO şeffaflığı adını verdikleri yöntemin "sütü suya çevirmeye benzediğini" kaydetti.

"Sütü suya çevirmek..."

Ertürk, "Sütün içine bakıldığında bir şey göremezsiniz. Süt birdenbire su olsa, bu sefer lazerli mikroskoplarla içini tarayabilirsin. Tek bir kanser hücresini düşünün. Bu yöntemle artık kanser daha oluşmadan tümör oluşmaya başlayan hücreyi görüntüleyebiliyoruz." dedi.

Şeffaflaştırdıkları dokuları, geliştirdikleri lazer sayesinde tüm detaylarıyla görüntüleyebildiklerini bildiren Ertürk, şu bilgileri verdi: "Bütün fareyi şeffaf hale dönüştürdükten sonra içindeki biyolojik sistemleri hücre seviyesinde tarayabiliyoruz. Bu şekilde kanser gibi hastalıkları hücre seviyesinde görüntüleyip hücre seviyesinde çözümler bulabiliyoruz. Büyük kanserleri görmek, bulmak çok sorun değil. Ama insanlar genelde büyük kanserlerden değil hücre seviyesindeki küçük kanserlerden ölüyor. Bu küçük kanserler vücuda yayıldıktan sonra değişik bölgelerde büyüyüp insanı öldürebiliyor. Bu mekanizmaları iyi anlayabilmemiz için kanser araştırmalarını fareler üzerinde hücre seviyesinde yapıyoruz. Geliştirdiğimiz yeni teknoloji hücre seviyesindeki detayları görmemizi sağlıyor. Geliştirdiğimiz bu görüntüleme teknolojileri yapay zekayla detaylı ve hızlı şekilde analiz ediliyor. Bu şekilde artık hücre hücre vücutta oluşan hastalıkları anlayıp onlara karşı yeni tedaviler geliştirebiliyoruz. Küçük küçük kanser hücrelerini görüp, böylece onları daha yayılmadan yok edebilecek yeni çözümler araştırabiliyoruz." dedi.

Bu çalışmada yapay zekanın önemine işaret eden Ertürk, şöyle devam etti: “Şu an beyinle ilgili hastalıkları çözmemiz çok kolay değil. Halen daha çok kompleks olan insan beynini anlamış değiliz. Bunu başarabilmek için çok hızlı ilerleyen, çok hızlı araştırma yapabilen tekniklere ihtiyacımız var. Bizim geliştirdiğimiz şeffaflık metodunu yapay zeka ile birleştirerek yıllarca sürebilecek çalışmaları artık belki saatler içinde tamamlayabiliyoruz. Böylece kompleks olan belki milyonlarca sebebi olan Alzheimer gibi hastalıkların çok hızlı şekilde sebeplerine tek tek bakıp onlara karşı yeni ve güçlü çözümler bulabilecek bir konuma ulaştık. Bu yüzden çok heyecanlıyız. Bizim bu araştırmamız bize daha önce yapamadığımız, yavaş yavaş ilerleyen bilimi çok hızlı yapmamızı sağlıyor. Yapay zekayı kullanarak yakın zamanda kompleks olan hastalıkları kanser, Alzheimer gibi hastalıklara daha etkili çözümler bulabileceğimizi düşünüyorum."

Amaç teşhis ve tedavide yapay zekaya geçmek

Prof. Dr. Ertürk, farenin, biyolojik araştırmalarda en çok kullanılan organizma olduğunu belirterek, "Genetik olarak yüzde 90`nın üzerinde insanla benzerlik var. Ancak fare üzerinde deney yapmak çok kolay değil. Farelerle alınan sonuçlar, her zaman insanlarda çalışmıyor. İlaç geliştirme araştırmaları ise 10-15 sene sürüyor ve maliyeti de 2 milyar doları bulabiliyor. İlaç geliştirmek için çok bilgi gerekiyor. Fareler üzerinde vücudun hücre düzeyindeki haritasını çıkarıp yapay zekaya geçmeyi hedefliyoruz." diye konuştu.

"Yapay zeka ile ilgili bölümler yazsınlar"

Bilimde hedefin çok fazla hayvan deneyi yapmadan bilgisayarda yapay zekayı eğiterek biyolojik hastaları çözmek, en iyi ilaçları ve tedavileri geliştirmek olduğunu kaydeden Ertürk, "Amacımız, vücuttaki değişik hastalıkları, sistemleri anlayıp onları yapay zekada simüle etmek ve hızlı bir şekilde hastalıklara çözüm bulabilecek yöne gitmek. Bunu başarmak artık daha kolay." dedi.

Ertürk, gençlere yapay zeka ile ilgili bölümleri tercih etmelerini, yapay zeka uzmanlarına ihtiyaç olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Ali Ertürk, kanser ve alzheimer gibi hastalıklar için yeni tedaviler geliştirmeyi hedefleyen biyoteknoloji girişimi üzerine çalıştığını da sözlerine ekledi.

Görüntülemede yeni dönem

Bilkent Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanı, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Üyesi Prof. Dr. Tayfun Özçelik ise mezunları Ertürk`ün geliştirdiği teknolojinin kanser ilaçları çalışmalarında kullanılacağını söyledi.

Biyopsi örneklerinde alınan dokuların da bu teknikle artık şeffaflaştırılabileceğini dile getiren Özçelik, "Yeni çalışma, görüntülemede yeni bir dönemin başlangıcı. Bundan sonraki kanser teşhis ve tedavi yöntemleri bu teknik üzerinde ilerleyecektir." dedi.

Aygün’ün vefatı başta aile yakınları olmak üzere tüm sevenlerini yasa boğdu.

Beşir Aygün’ün yarın son yolculuğuna uğurlanacağı öğrenildi.

Uzmanlar, Covid 19, adenovirüs, rhinovirüs gibi solunum yolu enfeksiyonlarının yeniden orataya çıktığı bugünlerde çocuklarda en çok RSV (Respiratuar Sinsitral Virüs) görüldüğüne dikkat çekti. Hastalık riskinin mayıs sonuna kadar devam ettiğini belirten Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Merve Başkan, ciddi sonuçları olabilen RSV ile ilgili şu bilgileri paylaştı:

Yüzeylerde ve ellerde saatlerce kalabilir

RSV solunum yollarını hedef alan parainfluenza virüslerinden bir RNA virüsüdür. Enfekte kişilerin öksürmesi veya hapşırması sonucu havada asılı kalan virüs içerikli damlacıklarla geçer. Virüs yüzeylerde saatlerce, ellerde de 1 saate yakın kalır. Dolayısıyla temasla da bulaşır.

Grip ve soğuk algınlığıyla karıştırılır

Genellikle grip ve Covid-19 semptomlarıyla benzerlik gösteren RSV; burun akıntısı, öksürük, hapşırık, yüksek ateş, halsizlik, hırıltı ve nefes darlığı gibi belirtilerle ortaya çıkar. Bebeklerde ise zor nefes alıp verme, emmeyi reddetme, halsizlik, renkli balgam, öksürük, idrar miktarında azalma, ateşin 38 derecenin üzerinde seyretmesi gibi işaretler görülür.

Tedavide geç kalınmamalı

RSV çocuklarda en sık akciğer enfeksiyonu yapan etkenlerden biridir. Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonu olarak görülse de özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda bronşiolit (akciğerlerin küçük havayollarında (bronşiollerde) tıkanıklığa neden olabilen iltihabi bir durum) ve pnömoni (zatürre) gibi alt solunum yolu enfeksiyonlarına yol açar.

RSV, özellikle burun ve ağız yoluyla akciğer dokusuna ulaşarak bronş ve bronşiollerdeki solunum yoluna yerleşme eğilimindedir. Bronşiol çapları bebeklerde oldukça küçüktür. Dolayısıyla bronşioller enfekte olunca daha da daralır ve havanın geçişi engellenerek hastalık tablosu ortaya çıkar. Solunum yollarındaki salgılar, daralan bronşiollerde birikerek başka mikroorganizmaların da üremesine elverişli bir ortam yaratabilir. Bu nedenle, RSV enfeksiyonu ile beraber diğer viral ve bakteriyel enfeksiyon etkenleri de tabloya eklenebilir ve ciddi komplikasyonlarla karşılaşılabilir.

Yaygın bronşiolit veya zatürre hastalığının yaşandığı durumlarda bebeklere hastanede tedavi verilmesi gerekebilir. Bu tip tedavide bebeğe oksijen, nemlendirilmiş hava ve damardan sıvı takviyesi verilebilir; ağır vakalarda solunum cihazına başvurulabilir. Yetişkinler ise hastalığı genellikle hafif soğuk algınlığı semptomları gibi basit belirtilerle geçirir.

İşte en riskli gruplar

Altı aylıktan küçük bebekler, özellikle RSV sezonunun ilk yarısında doğan ve kreşe giden çocuklar, kronik akciğer hastalığı olan bebekler ve çocuklar, 35. gebelik haftasından önce doğanlar, konjenital kalp hastalığı olanlar, sigara dumanına maruz kalan bebekler, down sendromlu hastalar, bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar, şiddetli astımı olanlar, kardiyopulmoner hastalığı, kronik akciğer hastalığı olan veya bakıma muhtaç olan yaşlı hastalar daha fazla risk altındadır.

Aşısı yok

RSV için kullanılabilir rutin bir aşı yok. Ancak özel antikor içeriği olan uygulama, her ay 1 doz olmak üzere toplam 5 doz risk grubu içinde yer alan çocuklara (örneğin kronik akciğer hastalığı tanısı alan prematür bebeklere, doğuştan kalp hastalığı olan çocuklara hayatlarının ilk yılında) kasım ayından başlanarak uygulanabilir.

Teşhisi zor değil

RSV enfeksiyonu tanısı, genellikle ayrıntılı bir hastalık öyküsü ve detaylı fizik muayene sonucu konulabilir. Bununla beraber, alınan örnekte hızlı RSV antijeni tespit edilmesi kesin tanıya yardımcı olur.

Bu önlemler alınmalı

Çocuğunuza el hijyeninin önemini anlatıp, el yıkama alışkanlığı kazandırın. Özellikle okullarda alınması gereken en etkili önlemler el hijyeni ve sınıfların sık sık havalandırılmasıdır. Bebekleri bu virüsten korumak için nezle benzeri bulguları olan kişilerden ve okula giden çocuklardan uzak tutun. Okula giden çocuğunuz varsa ve üst solunum yolu enfeksiyonu bulguları gösteriyorsa bebeğinizin odasını ayırın. Bebeğe dokunmadan önce ellerinizi sabunla yıkayın. Onları alışveriş merkezi, toplu taşıma araçları, kreş ve okul gibi kalabalık yerlere götürmeyin. Evde sigara tüketimine son verin. Sigara dumanının solunması bebeklerde RSV enfeksiyonu riskini artırır. 

 Science Alert sitesinin haberine göre, Amsterdam Üniversitesinden blim insanlarının öncülüğünde yapılan deneylerde, araştırmaya katılan 534 kişiye, Latin harflerinin gerçek ve aynada yansıtılmış (C ve Ɔ) şekilleri gösterildiğinde, insanların yansıma harfi gerçek haliyle hatırlamaya yatkın olduğu belirlendi.

Kanser ve kalp hastalığı aşıları 2030'a kadar hazır olacak." Umut veren bu açıklama ABD'nin önde gelen ilaç firması Moderna'dan geldi.

Şirket kanser, kardiyovasküler ve otoimmün hastalıklar için aşıların 2030 yılına kadar hazır olacağından emin olduğunu duyurdu. Bu aşılarla ilgili çalışmaların "Muazzam derecede umut vaat ettiğine" dikkat çekildi.

Araştırmacılar, Covid-19 aşısının başarısı sayesinde 15 yıllık ilerlemenin 12 ila 18 ayda sağlandığını söyledi.

Moderna'nın baş tıbbi yöneticisi Dr Paul Burton şirketin bu tür tedavileri "Her türlü hastalık alanı" için beş yıl gibi kısa bir süre içinde sunabileceğine inandığını belirtti. Burton, "Bu aşıya sahip olacağız ve oldukça etkili olacak. Milyonlarca olmasa da yüzbinlerce hayatı kurtaracak." dedi.

Burton çok sayıda farklı tümör türüne karşı kişiselleştirilmiş kanser aşıları sunabileceklerini düşündüklerini de vurgulayarak, "Daha önce tedavisi mümkün olmayan nadir hastalıklar için Covid-19 aşısının dayandığı mRNA tabanlı tedavilere sahip olacağımızı düşünüyorum." diye konuştu.

Bilim insanları son üç yılda artan ilerlemenin, yüksek düzeyde bir yatırımın sürdürülmemesi durumunda boşa gideceği konusunda uyarıyor.

Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Onkoloji Hastanesi Başhekimi ve Cerrahi Onkoloji Kliniği Eğitim Sorumlusu Prof. Dr. Lütfi Doğan, 1-7 Nisan Kanser Haftası dolayısıyla AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Dünya genelinde en sık görülen kanserler içinde akciğer kanserinin ilk sırada yer aldığını söyleyen Doğan, kadınlarda meme kanserinin birinci sırada bulunduğunu, erkeklerde de akciğer kanserinden sonra bağırsak ve mide kanserlerinin görüldüğünü aktardı.

Doğan, kanser tarama, tanı ve tedavisinde önemli gelişmeler yaşandığına işaret ederek, "Yeni teknolojik yöntemlerle artık pek çok kanseri çok daha erken ve tedavi edilebilir evrelerde yakalıyoruz." diye konuştu.

- "Hedefimiz, kanser oluşmadan önleyebilmek"

Tarama yöntemleriyle kanser oluşmadan tanı konularak yol haritasının belirlendiğini anlatan Doğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Önce kanseri oluşmadan yakalamak, yok etmek istiyoruz. Kanseri erken evrede yakalayarak, diyabet, hipertansiyon gibi bir kronik hastalık haline getirerek, kanserden ölümleri engellemeye çalışıyoruz.

Bu anlamda hem cerrahi hem kemoterapi hem immünoterapi hem de radyoterapi anlamında çok önemli gelişmeler var. Her türlü tedavideki gelişmelere karşın yine de hedefimiz, kanser oluşmadan önleyebilmek. Bunun için de özellikle tarama yöntemleri büyük önem taşıyor."

- "Erken tespit edilebilecek kanserler, meme, rahim ağzı ve bağırsak kanserleri"

Tarama yöntemleri ile hem kadın hem erkeklerde görülen bazı kanser türlerinin tümör ilerlemeden belirlenebildiğini anlatan Doğan, "Bir kanserin tarama programına girebilmesi için erken teşhisinin mümkün olması lazım. Tarama ile erken teşhis edildikten sonra sağ kalıma bir katkısı olması gerekiyor. Bu noktada erken tespit yapılabilecek üç tip kanser var. Bunlar, meme, rahim ağzı kanseri ve bağırsak kanserleridir." diye konuştu.

Doğan, bağırsak kanserine yönelik taramalarda ise 50-70 yaş arasındaki kişilerin 2 yılda bir gaitasında gizli kan testi yapıldığını belirterek, bunun pozitif çıkması halinde de kolonoskopi yapıldığını belirtti.

Bu tarama planlamasının, ortalama riske sahip olan kişiler için geçerli olduğuna işaret eden Doğan, "Tarama programları belirgin risk taşımayan kişiler için. Aile öyküsü bulunan, daha önce geçirilen hastalık olması halinde bu kişiler, taramalara değil doğrudan üçüncü basamak teşhis merkezlerine başvurmalı." dedi.

- "Erken tanı etkili"

Türkiye'de taramaların Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezi'nde (KETEM) ücretsiz olarak yapıldığını hatırlatan Doğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesinde tarama yapılan hastalar üzerinde gerçekleştirilen çalışma, tanı konulan kanserlerin yüzde 90'dan fazlasının erken evrede tespit edilebildiğini ortaya koydu. Bunlar, meme, rahim ağzı ve bağırsak kanseri taramalarında tanı konulan hastaları kapsıyor."

Erken tanının da tedavi başarısını artıran en önemli faktör olduğuna dikkati çeken Doğan, "Erken tanı, pek çok kanser türünde, tedavinin başarısı üzerinde yüzde yüz fark edecek kadar etkili." dedi.

- "Hareketsiz hayat terk edilmeli ve fiziksel egzersize önem verilmeli"

Prof. Dr. Doğan, kanserden korunmada değiştirilebilir risk faktörlerinin büyük rol oynadığını dile getirdi.

Genetik faktörler değiştirilemeyeceği için kanserden korunmada davranış değişikliyle hareket edilmesi gerektiğini belirten Doğan, "Kanseri önlemekte en önemli adım sigara ve sigara dumanı maruziyetinden uzak durmaktır. İkinci olarak, hareketsiz hayat terk edilmeli ve fiziksel egzersize önem verilmeli, günde 10 bin adım atılmalı. Üçüncü adım olarak da doğru ve sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanılmalı." dedi.

Doğan, bu kapsamda mümkün olduğunca endüstriyel tip beslenmeden kaçınılması gerektiğinin altını çizerek, "Organik gıdaların tüketilmesi, tencere yemeklerinin yapılması, mevsiminde sebze ve meyve yenilmesi uygundur. Onun dışında genetik olarak kansere bir yatkınlık varsa hekime başvurulmalı ve üç kanseri kapsayan tarama programlarına katılım sağlanmalı." diye konuştu.

Mevsimsel depresyonun bir tür duygulanım bozukluğu olduğunu belirten Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Genellikle zaman olarak sonbaharda başlar ve kışın da devam edebilir. Klinikte tanısal olarak ayrı bir spektrumda değildir, depresyon tanısı içerisinde yar alır. Ayırıcı semptomları vardır.” dedi.

Mevsim değişiklikleri önemli bir tetikleyici

Mevsim değişikliklerinin tüm hastalıklar açısından önemli bir tetikleyici olduğunu kaydeden Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Genel anlamda tüm hastalıkların mevsimsel olarak etkilenebileceği görülmektedir. Hatta Hipokrat ‘Hastalıkları doğuran esas sebep mevsimlerdeki değişimlerdir’ demiştir. Hipokrat’tan bu yana mevsimsel değişimler ve hastalıklar arasındaki bağ araştırılmaya devam etmektedir. Elbette sadece depresyon açısından değil tüm hastalıklar açısından mevsim değişiklikleri önemli bir tetikleyicidir. Fakat kışa doğru gün ışığı miktarı da azaldığı için ortaya çıkan ‘kış üzüntüsü’ dediğimiz durum mevsimsel depresyon ile karıştırılmamalıdır. Mevsimsel depresyonun kendine özgü belirleyici semptomları vardır.” diye konuştu.

Mevsimsel depresyona daha sık rastlanıyor

Mevsimsel depresyonun tanı özelliklerine bakıldığında depresyonun başlama süreci ile yılın belirli zamanı arasında oluşan düzenli bir başlangıç zamanı olduğunu belirten Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Mesela depresyon mevsim geçişlerinde ortaya çıkmaktadır. Fakat bu durumların içine ilişki sorunları, geçim sorunları gibi dış stresörler katılmamalıdır. Yılın belirli zamanlarında başlayan bu depresyonlarda yine aynı şekilde yılın belirli zamanlarında düzelme olmaktadır. Mevsimsel depresyonlara mevsimsel olmayan depresyonlara göre daha sık rastlanır ve kişinin bu durumdan muzdarip olması oldukça sık olmaktadır. Hemen hemen her mevsim geçişinde kişi bu durumu yaşayabilmektedir.” diye konuştu. 

Mevsimsel depresyonda uyku ve iştah bozuluyor

Mevsimsel depresyon ile depresyon arasında bazı farklılıklar görülebildiğini kaydeden Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Depresyonda keyif alamama, bezmişlik, uykuda bozulma, iştahta bozulma, mutsuzluk, enerjisizlik, değersizlik hissi, suçlu hissetme, zihni toplamakta zorluk, odaklanamama, ölüm düşünceleri görülebilir. Ancak mevsimsel depresyonda ön planda bozulan durumlar uyku ve iştahtır.” dedi. Taşkın, “Depresyonda uykuda azalma, kilo kaybı daha sık olurken aksine mevsimsel olan depresyonda fazla uyuma, aşırı yeme ve kilo alma görülebilir. Elbette bunun yanında düzensiz duygulanımlar da görülebilir.”diye konuştu.

Kişinin işlevselliğini bozacak düzeydeyse dikkat!

Mevsimsel depresyonu anlamada bazı işaretler olabileceğini ifade eden Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Özellikle yataktan kalkmama isteği, güne enerjisiz başlama, doyduğumuz halde yeme isteği, duygusal yeme, kiloda artış, zihni toparlamada zorluk, unutkanlık, işlevsellikte azalma, keyif alamama ve sürekli uyuma isteği görülebilir. Bu belirtileri duyunca birçok kişi ‘Bende var’ diyebilir fakat buradaki kritik nokta kişinin işlevselliğini bozacak düzeyde şiddetli yaşamasıdır.” dedi.

Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Kişinin işlevselliği bozuluyorsa bu klinik tablo intihar girişimlerine kadar varabilen ağır depresyon türlerine dönüşebilir” uyarısında bulunarak bu belirtileri yaşayan kişilerin mutlaka tanı ve tedaviye başvurmaları gerektiğini söyledi.

Tedavi ihmal edilmemelidir

Mevsimsel depresyonun tedavisine de değinen Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Mevsimsel depresyonu olduğunu düşünen bir kişi mutlaka depresyon ilerlemeden önce tedaviye başvurmalıdır. Halk dilinde çokça söylenen ‘Depresyon herkeste var’ söylemine kulak asmamalıdır. Depresyon kişinin hayat kalitesini ciddi düzeyde düşürmektedir. Kişinin hayat kalitesi düşmesi ile beraber işlevselliği de düşmektedir. Tedaviye başvurulduğunda kişi mevsimsel depresyon tanısını alıyor ise hekim gerekli ise ilaç ve terapi eğer gerekli değil ise sadece terapiye yönlendirecektir. Terapide ise kişinin ihtiyaçları ve yaşam evreleri gözden geçirilerek kişiye özel planlama yapılacaktır. Depresyonda olan bir kişiye ‘bunu kendin yapıyorsun , kalk yürüyüş yap, kalk ev işi yap’ demek bacağı kırık birisinden maraton koşusuna çıkmasını istemek gibidir. Mutlaka tedaviye yönlendirilmelidir.”

Diş Çekimi (Ekstraksiyon) Nedenleri

Şiddetli Diş Hasarı/Travması: Bazı dişlerde o kadar yaygın çürüme ve hasar vardır ki, tamir etmek mümkün değildir. Örneğin ilerlemiş diş eti hastalığından etkilenen dişlerin çekilmesi gerekebilir. Diş eti hastalığı kötüleştikçe, çevreleyen daha az kemik tarafından desteklenen diş genellikle o kadar gevşer ki tek çözüm çekimdir.

Kötü Konumlanmış/İşlevsiz Dişler: Ağız sağlığı üzerinde nihai olarak olumsuz bir etkiye neden olabilecek olası komplikasyonlardan kaçınmak için, diş hekiminiz hatalı hizalanmış ve esasen işe yaramaz dişlerin çıkarılmasını önerebilir.

Ortodontik Tedavi: Diş teli gibi ortodontik tedavi, daha iyi diş hizalaması için gerekli alanı oluşturmak üzere dişlerin çekilmesini gerektirebilir.

Ekstra Dişler: Süpernümerer dişler olarak da adlandırılan ekstra dişler, diğer dişlerin sürmesini engelleyebilir.

Radyasyon: Baş ve boyun radyasyon tedavisi, enfeksiyon gibi olası komplikasyonları önlemeye yardımcı olmak için radyasyon alanında dişlerin çekilmesini gerektirebilir.

Kemoterapi: Kemoterapi bağışıklık sistemini zayıflatır, diş enfeksiyonu riskini artırır, çekim riskini artırır.

Organ Nakli: Organ naklinden sonra reçete edilen bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar diş enfeksiyonu olasılığını artırabilir. Bu nedenle, bazı dişlerin organ naklinden önce çıkarılması gerekir.

Yaygın Olarak Çekilen Dişler

Yirmilik diş çekimi, diş çekiminin en yaygın kategorilerinden biridir. Pek çok diş hekimi, potansiyel sorunları ortadan kaldırmaya yardımcı olmak için yirmi yaş dişlerinin tam olarak gelişmeden, genellikle ergenlik yıllarında çekilmesini önerecektir.

Ortaya çıkabilecek sorunlardan biri, yüzeye çıkmış ve ağızda büyümek için yeri olmayan gömülü bir dişin gelişmesidir. Gömülü dişlerle ilişkili diğer problemler arasında enfeksiyon, bitişik dişlerin çürümesi, ısırma engeli ve diş eti hastalığı yer alır.

Dişler veya göz dişleri olarak da bilinen köpek dişleri gibi sürmemiş bazı kalıcı dişlerin ortodontik tedaviye yer açmak için çekimi gerekebilir.

Ekstraksiyon Türleri

Basit Çekimler: Bunlar ağızda görünen dişlere yapılır. Genel diş hekimleri genellikle basit çekimler yapar ve çoğu genellikle lokal anestezi altında, anksiyete önleyici ilaçlar veya sedasyon olsun veya olmasın yapılır.

Cerrahi Çekimler: Diş eti çizgisinden koptuğu veya tam olarak sürmediği için ağızda kolayca görülemeyen ve ulaşılamayan dişlerdir.

Diş hekimleri veya ağız cerrahları tarafından gerçekleştirilen cerrahi çekimler, kemiğin çıkarılması, çıkarılması veya dişi ortaya çıkarmak için diş eti dokusunun tamamının veya bir kısmının kaldırılması ve geriye katlanması gibi bir tür cerrahi prosedür gerektirir.

Cerrahi çekimler lokal anestezi veya bilinçli sedasyon ile yapılabilir. Özel tıbbi durumları olan hastalar ve küçük çocuklar genel anestezi alabilir.

Çürük diş çekimi

Kırık diş çekimi zor mu

Ağrıyan diş çekimi

Çürük diş çekimi izle

Azı diş çekimi

Kök diş çekimi

Çürük diş çekimi kaç dakika Sürer

Diş çekimi sonrası

Diş Ameliyatları

Çekimden önce, diş hekiminiz veya ağız cerrahınız tıbbi ve diş geçmişinizi tartışacak ve röntgen çekecektir. Bazı diş hekimleri ameliyattan önce ve sonra alınacak antibiyotikleri reçete edecektir.

Antibiyotiklerin ameliyat sırasında enfeksiyon veya zayıflamış bağışıklık sistemi olan hastalara, daha uzun ameliyatlar geçirenlere veya genç veya yaşlı insanlara verilme olasılığı daha yüksektir.

Muhtemel komplikasyonları önlemek için, reçeteli, reçetesiz ve aldığınız tüm ilaçlar hakkında diş hekiminizi bilgilendirin. Örneğin, aspirin kanın pıhtılaşma sürecini yavaşlatır; gingko biloba ve ginseng de pıhtılaşmayı etkiler.

Birçok insan diş çekimi için yatıştırılmayı sever. Olası sedasyon diş hekimliği seçenekleri arasında nitröz oksit, oral bir sedatif veya damarlarınıza enjeksiyonla uygulanan intravenöz sedatif yer alır.

Nitröz oksidi seçerseniz, birine ihtiyacınız olmaz. Diğer sedasyon türlerinden birini seçerseniz, sizi diş hekiminize götürüp getirecek birine ihtiyacınız olacaktır.

Modern Ekstraksiyon

Cerrahi çekimlerde neşter ve diş matkapları gibi cerrahi kesici aletler hala yaygın olarak kullanılırken, bu tür prosedürlerde diş lazerleri ve elektrocerrahi kullanımı artmaktadır.

Lazerler kesmek için yüksek enerjili ışık huzmeleri kullanırken, elektrocerrahi kesmek için kontrollü ısı kullanır.

Lazer cerrahisi ve elektrocerrahinin, geleneksel neşterlere ve diş matkaplarına kıyasla diş çekimine yardımcı olarak faydaları arasında daha fazla hassasiyet, bitişik yapılara daha az hasar verme şansı, daha az kanama ve rahatsızlık ve daha hızlı iyileşme süresi yer alır.

Ancak kullanımlarının dezavantajları arasında daha yüksek maliyetler, işlem sırasında yanık et kokusu ve doğrudan diş çekmek için kullanılamaması sayılabilir.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin yaptığı bir araştırma günde belli seviyede su tüketmenin ömrü uzattığını ve yaşlanmayı yavaşlattığını ortaya çıkardı.

Yapılan araştırmada çok su içmenin 30’lu yaşların üzerinde yaşlanmayı yavaşlattığını ortaya çıkarırken az su tüketen bireylerde kronik hastalık oluşumu riskinin de yüzde 64 daha fazla olduğunu belirtti.

Araştırmayı  yürüten Dr. Natalia Dmitrieva, “Bu sonuçlar belli miktarda su içmenin yaşlanmayı yavaşlattığını ve hastalıksız ve daha uzun bir hayata olanak sağladığını gözler önüne seriyor” dedi.

30’lu yaşların üzerindeki 11 binden fazla bireyin kan değerlerini inceleyen ve bunları su tüketimine göre mercek altına alan uzmanlar daha az su içenlerin daha erken yaşamını yitirdiğini belirtti. Araştırma sonucunda su tüketimi düzenli ve yüksek olan bireylerin ömürlerinin 15 yıla kadar uzayabildiği de aktarıldı.

• Kötü diş temziliği uygulayanlar.
• Diş hijyenini zor yapabilen yaşlılar, engelliler ve küçük çocuklar.
• Diş telleri ve takma dişler dahil olmak üzere ağız aletleri kullanan kişiler.
• Sigara içenler, ağız kokusuna ve periodontal hastalığa (kötü nefese katkıda bulunan başka bir faktör) daha yatkındır.
• Diş çürüğü, gömülü dişler, apse dişler, periodontal hastalık, alkolizm, kontrolsüz diyabet, böbrek hastalığı, sinüzit, boğaz ve akciğer enfeksiyonları (bronşit gibi), geniz akıntısı, alerjiler ve ağız kuruluğu gibi belirli tıbbi durumları olan kişiler.
• Ağız kuruluğu, yüksek proteinli bir diyet, lifsiz bir diyet veya tıbbi durumdan kaynaklanabilir.
• Belirli vitamin takviyeleri, antihistaminikler, kalsiyum blokerleri, kalp ilaçları, tansiyon ilaçları ve psikiyatrik ilaçlar dahil olmak üzere belirli ilaçları kullanan kişiler. Bu maddeler tükürük akışını engelleyebilir veya ağız kuruluğuna neden olarak ağız kokusuna neden olabilir. Ağız kuruluğu ayrıca aşırı susama ve diş çürümesine yol açabilir.
• Yedikleri belirli yiyecekler nedeniyle susuz kalan kötü diyet yapanların nefesi kötü kokabilir. Ağız kokusuna katkıda bulunan yiyecekler arasında diyet soda, soğan, baharat, sarımsak, köri, lahana ve kahve bulunur. Dişlerin arasına yerleştirilen yüksek proteinli yiyecek artıkları da ağız kokusuna neden olabilir.

Bakteri Kökenleri

Araştırmacılar ağız kokusunun tipik olarak bakteriler tarafından ağız, burun veya midede üretilen atıkların hava ile temas etmesiyle başladığını belirlediler.

Nazal pasajdaki genetik bir anormallik dahil olmak üzere nazal disfonksiyon, uygun mukus akışını engelleyebilir. Sinüzit, geniz akıntısı ve alerjide bulunan bakteriler, burundan dilin arkasına geçebilir. Burada dil, uygun olmayan tükürük akışı veya kötü diş hijyeni nedeniyle beklemede kalabilir.

Bakteri plağı dişlerden, diş etlerinden veya dişlerin arasından temizlenmediğinde büyümeye devam eder ve sonuç olarak ağız kokusuna, diş çürümesine ve diş eti hastalığına yol açabilir.

Bakteriyel Kokular

Biyologlar, çok sayıda bakteri türünün ağız kokusuna katkıda bulunduğunu bulmuşlardır. Bu bakterilerin tümü, çürümüş et, çürük yumurta kokusu dahil olmak üzere diğer hoş olmayan koku türlerinde bulunur.

Bu tür kokuların ağzınızdan yayılabileceğini düşünmek gerçekten de tatsızdır. Bu da uygun diş hijyeni ve düzenli diş kontrollerinin önemini göstermektedir.

Ağız Kokusu Çözümleri

Hijyen, Diyet ve Nefes Yardımcıları

Basitçe söylemek gerekirse, iyi diş hijyeni ağızdan kaynaklanan ağız kokusunu önler. Dişlerinizin arasındaki ve diş etlerinizin etrafındaki yemek artıkları, ağız kokusuna neden olan bakteriler için ideal bir ortam oluşturur, bu nedenle bunları sık sık çıkarmanız gerekir.

Dişlerinizi günde en az iki kez fırçalayın ve daha sık değilse her gün her diş arasında diş ipi kullanın. Diş hekiminiz size, yüksek proteinli yemeklerden veya ağız kokusu ve dehidrasyonu tetikleyen diğer yemeklerden sonra fırçalamanın ve diş ipi kullanmanın özellikle önemli olduğunu söyleyecektir.

Ağız kokusuna neden olan bakteri üremesini azaltmak için sabahları, yatmadan önce ve yemekten sonra antiseptik gargara kullanın.

Antiseptik gargara bileşenleri bir üründen diğerine değişir ve klorheksidin, klor dioksit, çinko klorür ve yağları içerebilir.

Dil kazıyıcılar ayrıca kötü nefesi yönetmede de yararlıdır. Bakterilerin bulunabileceği dilin arkasındaki mukusu kazıyın. Dile zarar vermemek için bu işlemi nazikçe yapın.

Evde ağız kokusu testi

Evde ağız kokusu nasıl giderilir

Ağız kokusu Nasıl geçer

Yıllardır geçmeyen ağız kokusu

Ağız kokusu ilacı

Mideden gelen ağız kokusu ilacı

ağız kokusunu engellemek

Diş telleriniz, takma dişleriniz veya diğer diş aletleriniz varsa, ağız kokusunu önlemek için diş hekiminizin bu aletleri temizlemeye ilişkin özel talimatlarına uyun. Bu, özellikle geceleri çıkardığınız cihazlar söz konusu olduğunda geçerlidir.

Uygun Diyet

Diyet, diş hijyeninde önemli bir rol oynar. Bazı yiyecekler, ağız kokusu olasılığını sınırlamak için tükürük akışını teşvik edebilir; bir örnek, çiğ sebzeler gibi lifli gıdalardır. Ve her sabah sağlıklı bir kahvaltı yapmak, bir gece uykusundan sonra ağzınızda bakteri ve koku birikme eğilimi gösterdiğinde tükürük akışını başlatır.

Yeterli su alımı yoluyla susuz kalmamak, ağız kokusunun önlenmesi için de önemlidir. Bununla birlikte, şeker ve asit oranı yüksek gazlı içecekler, meyve suları ve diğer içecekler, ağız kokusuna neden olan bakterilerin büyümesini teşvik edecektir.

Gargaralar, nane ve sakız kısa vadede nefesi tazeleyebilir, ancak ağız kokusunu tamamen önleyemez.

Pipetler şekerli veya yapışkan sıvıları dişlerden ve dilden geçirebilir, böylece ağızda kalamaz ve bakterileri barındıramazlar. Pipetler, uygun diş hijyeninin zor olabileceği yaşlılar, küçük çocuklar ve engelli kişiler için özellikle yararlıdır.

Ağız kuruluğu çekenler için reçetesiz ve reçeteli ilaçlar yardımcı olabilir. Bazı diş macunları, diş fırçaları, gargaralar ve nefes spreyleri de ağız kuruluğunu gidermek için yapılır. Diş hekiminize hangilerinin sizin için en iyi olacağını sorun.

Dilinizde ağız kokusu, renksiz mukus, renkli lekeler veya çıkıntılar varsa bu, ağızda pamukçuk, ağızda herpes veya ağız kanseri gibi ciddi bir tıbbi durumun işareti olabilir. Teşhis için doktorunuza ve diş hekiminize görünün.

Inley ve onleyler, belirli sayıda diş hekimi tarafından kullanılan diş restorasyonlarıdır. Bazı durumlarda, tam kaplamalı diş kronlarına göre daha konservatif bir alternatiftirler.

Dolaylı dolgular olarak da bilinen inley ve onleyler, diş çürümesi veya benzeri hasarlara karşı tam oturan, daha güçlü, daha uzun ömürlü bir onarıcı çözüm sunar. Bu restorasyonlar hem estetik hem de fonksiyonel açıdan faydalıdır.

Diş çürüğü veya benzeri yapısal hasarları tedavi etmek için genellikle geleneksel diş dolgularının yerine kakmalar ve onleyler kullanılabilir.

Diş dolguları, bir diş hekimi ziyareti sırasında ağız içinde kalıplanırken, inleyler ve onleyler, diş hekiminiz tarafından hasarlı dişe yerleştirilip yapıştırılmadan önce bir diş laboratuvarında dolaylı olarak üretilir. 

Materyal bir dişin merkezine bağlandığında restorasyona “inley” adı verilir. Tersine, hasarın boyutu dişin bir veya daha fazla sivri ucunun dahil edilmesini veya ısırma yüzeyinin tamamen kaplanmasını gerektirdiğinde, restorasyona "onley" adı verilir.

Yaklaşımın Faydaları

Üstün Uyum: Mümkün olduğu kadar sağlıklı dişi koruyan konservatif bir preparasyon sunarlar. Diş ipi kullanımına kadar uzanan minimal ila orta dereceli diş çürüğünüz varsa mükemmel bir seçimdir ve tam kaplama kuronlarına mükemmel bir alternatif sunar.

Diş Rengi: Estetik olarak uzun ömürlüdürler ve diş rengindeki rezin dolguların sıklıkla yaptığı gibi zamanla renk değiştirmeleri olası değildir.

Diş Yapısı Koruması: Çürümüş veya hasar görmüş bölgeleri eski haline getirirken, maksimum miktarda sağlıklı diş yapısını korurlar ve işlevsel uzun ömürlülüğün sağlanmasına yardımcı olurlar.

Kolay Diş Temizliği: Uyum tüm kenarlardan ayarlandığından ve hazırlık minimum düzeyde olduğundan, dişinizin temizlenmesi, diş tacı gibi tam kaplamalı restoratif alternatiflere göre daha kolay olabilir.

Kompozit dolgular sertleşme sürecinde büzülebilirken, prefabrike porselen veya altın dolgular/onleyler çekmez (kesin bir uyum sağlar).

Dar Alan Dolguları: Dişlerinizin arasında bir boşluk varsa, direkt kompozit dolgu yerine inlay kullanmayı düşünün. Bakterileri dışarıda tutmak için dişleri kapatmada daha iyidirler; temizlenmesi kolaydır, leke yapmazlar ve olağanüstü uzun ömür sunarlar.

Mukavemet ve Stabilite: Çürük tedavisi için son derece stabil restoratif çözümlerdir. Üstün uyum ve dayanıklı malzeme, onları hasarlı bir dişi gerçekten güçlendirebilecek sağlam bir seçim haline getirir.

Zayıf Diş Koruyucu: Bir onlay dişin zayıf bölgelerini koruyabilir. Prosedür, dişin tamamen yeniden şekillendirilmesini gerektirmez.

Prosedür

Tipik olarak, bir inlay veya onlay prosedürü iki diş hekimi ziyaretinde tamamlanır.

Diş hekiminiz ilk ziyaretinizde hasarlı dişi hazırlamalıdır. Daha sonra dişin kalıplanmış bir ölçüsü alınır ve restorasyonun üretildiği bir diş laboratuvarına gönderilir.

İnley ve onleyler altın, porselen veya reçine malzemelerden yapılabilir. Fark, bitmiş restorasyonun görünümündedir.

Nihai restorasyon yapılırken dişi korumak için bu ziyaret sırasında nihai restorasyonun şekline uygun, geçici bir restorasyon oluşturulabilir.

Diş hekiminiz, kullanılacak en iyi malzeme türünü sizinle görüşebilir.

Estetik önemli değilse altın en iyi seçenektir. Porselen en iyi estetiği sunar ve genellikle gülümseme çizgisi alanlarında kullanılır. Reçine malzemeler, dişlerini gıcırdatanlar ve/veya yanlış hizalanmış kapanışı (maloklüzyon) olan kişiler için en iyi seçenek olabilir.

Amalgam dolgu

Diş dolgu çeşitleri

En iyi diş Dolgusu

Kompozit dolgu

Diş dolgusu

Gri diş dolgusu

Siyah dolgu

İnley ve Onley nedir

İnley Nedir

Onley Dolgu fiyat

İkinci ziyaretiniz sırasında, geçici olanlar kaldırılır ve onleyiniz yerleştirilir. Nadiren başarısız olan son derece kararlı restorasyonlardır. Diş hekiminiz, sıkı bitişik temaslarla düzgün bir uyum sağlamak için tüm kenar boşluklarını kontrol edecektir.

Diş hekiminiz, restorasyonun kenarlarını etkileyen oklüzyonla ilgili herhangi bir sorun olmadığından emin olmak için kapanışınızı da kontrol edecektir. Takıldıktan sonra restorasyon dişe yapıştırılır ve kenarlar parlatılır.

İnley ve Onley Gelişimi

İnley ve onley yapımında kullanılan malzemeler gelişmeye devam ediyor ve yapı, aşınma şekli ve uzun ömürlülük açısından daha doğal ve diş benzeri hale geliyor.

Restorasyon amaçlı kullanımlarının, inley ve onleylerle ilişkili mükemmel fonksiyonel uzun ömür ve estetik doğallık kombinasyonu nedeniyle yakın zamanda başka bir tedavinin yerini alması muhtemel değildir.

Aslında, diş renginin ömrünüz boyunca korunması, materyaller gelişmeye devam ettikçe restorasyonun estetik değerine katkıda bulunarak daha da geliştirilebilir.

Doğru Diş Hekimini Seçmek

Diş hekimliği fakültelerinde porselen inley ve onleyler için verilen resmi bir eğitim yoktur ve sürekli eğitim kurslarının sayısı sınırlıdır. Sonuç olarak, bu tür bir prosedürü gerçekleştiren nispeten az sayıda diş hekimi vardır. Porselen istiyorsanız, diş hekiminizin o malzeme türünü sunabileceğinden emin olmanız önemlidir.

Bazı diş hekimleri, teknisyenlerin en iyi tasarım hakkında geri bildirim sağlamaya çok istekli oldukları diş laboratuvarlarıyla yakın çalışırken eğitim alırlar.

Bazı diş hekimlerinin ofislerinde, muayeneniz sırasında en uygun tedavi seçeneklerini tartışabilmeleri için hasarlı dişinizin görüntülerini bir teknisyene göndermelerine olanak tanıyan bir teknoloji vardır.

Diş teknisyenleri, siz koltukta otururken diş hekiminizle gerçek zamanlı olarak iletişim kurarak, yaklaşan vakalar için tedavi planlamasına da yardımcı olabilir.

Diş beyazlatma, bir gülümsemeyi geliştirmek için hızlı ve uygun fiyatlı bir yol sunan en popüler kozmetik diş hekimliği tedavilerinden biridir.

Hem erkekler hem de kadınlar tarafından evrensel olarak değer verilen beyazlatma tedavileri her bütçeye uygun olarak mevcuttur. İster bir dişçi ofisinde, profesyonel olarak uygulanan bir saatlik beyazlatma seansları, ister yerel eczanenizden satın alınan evde kullanım amaçlı beyazlatma kitleri olsun, çözümler bol miktarda bulunur.

Diş beyazlatma çözümünü tercih eden hemen hemen herkes, gülümsemesinin parlaklığında ve beyazlığında orta ila önemli düzeyde iyileşme görür. Bununla birlikte, renk bozulmasına kalıcı bir çözüm değildir ve uzun süreli bir etki için bakım gerektirir.

Ağartma teriminin yalnızca dişler doğal renginin ötesinde beyazlatılabildiği zaman kullanılmasına izin verilmektedir. Bu, kesinlikle, ağartıcı yani hidrojen peroksit veya karbamid peroksit içeren ürünler için geçerlidir.

Beyazlatma terimi ise, kir ve kalıntıları temizleyerek bir dişin yüzey rengini eski haline getirmek anlamına gelir.

Teknik olarak konuşursak, dişleri temizlemek için kullanılan herhangi bir ürün (diş macunu gibi) beyazlatıcı olarak kabul edilir. Tabii ki, beyazlatma terimi ağartmadan daha iyi geliyor, bu yüzden daha sık kullanılıyor.

Zamanın kısıtlı olduğu ofis içi beyazlatma için ağartma tercihi, güçlü ve hızlı etkili hidrojen peroksittir. Diş beyazlatmada kullanıldığında, hidrojen peroksit konsantrasyonları yaklaşık yüzde dokuz ila yüzde 40 arasında değişir.

Buna karşılık, evde diş beyazlatma için tercih edilen ağartıcı, hidrojen peroksite dönüşen daha yavaş etkili karbamid peroksittir. Karbamid peroksit, hidrojen peroksitin gücünün yaklaşık üçte birine sahiptir. Bu, yüzde 15'lik bir karbamid peroksit çözeltisinin, yüzde beşlik bir hidrojen peroksit çözeltisinin kaba eşdeğeri olduğu anlamına gelir.

Diş Minesinin İncelenmesi

Çoğumuz, porselen benzeri emaye yüzeyleri sayesinde pırıl pırıl beyaz dişlere sahibiz. Mikroskobik kristal çubuklardan oluşan diş minesi, şekerin neden olduğu çiğneme, gıcırdama, travma ve asit saldırılarının etkilerinden dişleri korumak için tasarlanmıştır. Ancak yıllar geçtikçe mine aşınır, daha şeffaf hale gelir ve dişin ana maddesi olan dentinin sarı renginin görünmesine izin verir.

Rutin çiğneme sırasında dentin sağlam kalırken minede milyonlarca mikro çatlak meydana gelir. Bu çatlaklar ve kristalin mine çubukları arasındaki boşluklar yavaş yavaş lekeler ve kalıntılarla doluyor. Sonuç olarak, dişler sonunda donuk, cansız bir görünüm kazanır.

Diş beyazlatma, lekeleri ve kalıntıları gidererek mine çatlaklarını açıkta bırakır. Bazı çatlaklar tükürük tarafından hızla yeniden mineralize edilirken, diğerleri tekrar organik artıklarla doldurulur.

Dişte Renk Değişikliği

Dişlerle ilgili olarak iki boyama kategorisi vardır: dışsal ve içsel.

Dışsal lekeler, koyu renkli içeceklere, yiyeceklere ve tütüne maruz kalma ve rutin aşınma ve yıpranma sonucu diş yüzeyinde oluşan lekelerdir.

Yüzeysel dış lekeler küçüktür ve fırçalama ve profilaktik diş temizliği ile çıkarılabilir. İnatçı dış lekeler, diş beyazlatma gibi daha kapsamlı çabalarla çıkarılabilir. Kalıcı dış lekeler, erken müdahale edilmezse dentine nüfuz edebilir ve kökleşebilir.

İçsel lekeler dişlerin iç kısmında oluşan lekelerdir. İçsel lekeler travma, yaşlanma, diş oluşumu sırasında minerallere (tetrasiklin gibi) maruz kalma ve aşırı florür alımından kaynaklanır.

Geçmişte, intrinsik lekelerin ağartma ile düzeltilemeyecek kadar dirençli olduğu düşünülürdü. Günümüzde kozmetik diş hekimliği uzmanları, derinlere yerleşmiş içsel lekelerin bile, birkaç ay hatta bir yıl boyunca sürdürülen denetimli evde diş beyazlatma ile giderilebileceğine inanmaktadır. Her şey başarısız olursa, diş kaplamaları gibi içsel lekelenmeleri tedavi etmek için alternatif kozmetik çözümler vardır.

Diş Lekelenmesine Neden Olan Nedir?

Yaş: Diş rengi ile yaş arasında doğrudan bir ilişki vardır. Yıllar geçtikçe aşınma, yıpranma ve leke birikimi sonucu dişler koyulaşır. Gençler muhtemelen beyazlatmadan hemen ve dramatik sonuçlar yaşayacaklardır.

Yirmili yaşlarda dişler sarı bir döküm göstermeye başladığından beyazlatma biraz daha çaba gerektirebilir.

Kırklı yaşlara gelindiğinde sarı, yerini kahverengiye bırakır ve daha fazla bakım gerekebilir. Ellili yıllarda dişler, çıkarılması zor (ama imkansız olmayan) bir dizi inatçı lekeyi içerir.

Başlangıç ​​rengi: Hepimiz, sarı-kahverengiden yeşilimsi-griye kadar değişen ve zamanla yoğunlaşan doğuştan gelen bir diş rengine sahibiz. Sarı-kahverengi, ağartmaya genellikle yeşil-griye göre daha duyarlıdır.

Yarı saydamlık ve incelik: Bunlar aynı zamanda yaşla birlikte daha belirgin hale gelen genetik özelliklerdir. Tüm dişler bir miktar yarı saydamlık gösterse de opak ve kalın olanların bir avantajı vardır.

Daha açık renkli görünürler, daha fazla ışıltı gösterirler ve ağartmaya duyarlıdırlar. Daha ince ve daha şeffaf olan dişler  özellikle ön dişler, beyazlatma için gerekli olan pigmentten daha azına sahiptir. Estetik diş hekimlerine göre şeffaflık, herhangi bir diş beyazlatma yöntemiyle düzeltilemeyecek tek durumdur.

Yeme alışkanlıkları: Kırmızı şarap, kahve, çay, kola, havuç, portakal ve diğer koyu renkli içecek ve yiyeceklerin alışılmış şekilde tüketilmesi, yıllar içinde önemli ölçüde lekelenmeye neden olur. Ayrıca turunçgiller ve sirke gibi asitli yiyecekler de mine erozyonuna katkıda bulunur. Sonuç olarak, yüzey daha şeffaf hale gelir ve daha çok sarı renkli dentin görünür hale gelir.

Sigara içme alışkanlıkları: Nikotin, diş yapısına yavaşça nüfuz eden ve içsel renk bozulmasına neden olan kahverengimsi tortular bırakır.

İlaçlar / kimyasallar: Diş oluşumu sırasında tetrasiklin kullanımı, çıkarılması çok zor olan koyu gri veya kahverengi şerit lekeleri oluşturur. Aşırı florür tüketimi, florozise (dişlerde soluk beyaz işaretlerin görülmesiyle belirgin renk değişikliği) ve buna bağlı beyaz benekli alanlara neden olur.

Gıcırdatma: Sıklıkla stresten kaynaklanan diş gıcırdatma (diş sıkma vb.) dişlerde mikro çatlaklara neden olabilir ve ısırma kenarlarının kararmasına neden olabilir.

Travma: Düşmeler ve diğer yaralanmalar, dişlerde büyük miktarda leke ve döküntü toplayan büyük çatlaklara neden olabilir.  

Bu yeni çalışmada, bağışıklık sisteminin yeniden tasarlanarak, tümöre saldırması amaçlanıyor.

Deneysel çalışma 16 hasta ile yapılıyor.

Bu 16 hastanın her birine kendilerine özel bir tedavi uygulanıyor ve tümörlerindeki belli bir zayıf nokta hedef alınıyor.

Çalışma bağışıklık sistemindeki T hücrelerine yoğunlaşıyor.

Bu hücreler, vücutta devriye gezerek hücre problemlerini araştırmakla görevliler. T hücreleri reseptör denilen bir protein kullanarak enfeksiyonları ve kanserojen olabilecek hücreleri işaretliyor.

Ancak kanseri belirlemek, T hücreleri ile için güç olabiliyor.

Vücuda dışarıdan giren bir virüsü tanımlamak kolay olabilir ama kanser, bizim kendi hücrelerimizin bozulmuş hali olduğu için, T hücrelerinin tespit etmesi çok daha güç.

İşte araştırmanın arkasında da, kanser işaretleyen T hücrelerinin seviyesinin artırılması fikri yer alıyor.

Deneysel tedavi nasıl işliyor?

Araştırmacılar kanser hücrelerini yakalamayı başarmış reseptörleri olan nadir T hücrelerini tespit ediyor.

Ardından bu özelliği olmayan T hücreleri toplanıyor ve yeniden tasarlanıyor.

Reseptörleri, kanser tespit edebilen reseptörlerle değiştiriliyor.

Modifiye edilmiş bu T hücreler vücuda tümör tespit etmesi için yeniden yerleştiriliyor.

Crispr teknolojisinden yararlanılıyor

T hücrelerinin kanser avcısına dönüştürülebilmesi için ciddi bir genetik manipülasyon işlemi gerekiyor. Genetik olan talimatnamelerinin yerine yeni talimatları yerleştiriliyor.

Bunu mümkün kılan şey genetik değişim teknolojisi Crispr.

Genetik makaslar" olarak işlem gören bu teknoloji ile yaşayan hücrelerdeki DNA'larda belirli ve hassas değişiklikler yapılabiliyor.

Deneysel çalışmaya diğer tedavilere yanıt vermeyen kolon, göğüs ve akciğer kanseri hastaları katılıyor.

16 hastanın 11’inde hastalık ilerlerken kalan 5’inde ise yatay bir seyire geçti.

Çalışma teknolojinin güvenliği ve uygulanabilirliği üzerinden de test ediliyor.

Bilim insanları, doğru dozları ve etkiyi ölçebilmek için daha geniş çalışmalara ihtiyaç duyuyor.

Araştırmayı yapan ekipten California Üniversitesi çalışanı Dr Antoni Ribas, “Bu kişiye özel kanser tedavisi geliştirilmesi çalışmalarında ileriye doğu bir sıçrama” diyor.

Ancak terapinin etkisini tam olarak görebilmek için çok erken. Ayrıca çalışmanın oldukça pahalı ve zaman alıcı olduğu da ifade ediliyor. 

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, diş çürüğünün beş ila 17 yaş arasındaki çocuklar arasında en kronik hastalık olduğunu buldu. Bebekleri etkileyen ağız sağlığı sorunları da aynı derecede ciddidir.

Yiyeceklerin Ağız ve Diş Sağlığına Etkileri

Çocuklarınızın yedikleri dişlerini etkiler. Şekerler (kek, kurabiye, şekerleme, süt ve meyve suyunda bulunur) ve nişastalar (simit ve patates cipsi) diş çürümesine neden olabilir.

Buna bebeklerin ve çocukların dişlerini temizlemenin daha zor olduğu gerçeğini de eklediğinizde, çocukların dişlerinde artıkların kalma eğiliminde olduğunu ve bunun bakteri üremesine ve nihayetinde diş çürümesine neden olduğunu görebilirsiniz.

Süt dişleri sonunda kalıcı dişlerle değiştirilse de sağlıklı süt dişleri çocuğun genel sağlığı ve gelişimi için esastır.

Bebekten Çocuğa Diş Kontrolü

Bazı bebekler yeni doğan dişleriyle (ilk ayda gelişen dişler) doğarlar ki bu dişlerin çıkarılması için diş hijyeni veya dişçiye gidilmesi gerekir. Altı aylıkken en az bir süt dişi çıkar. Ve evet, bu diş için de temizlik gerektiriyor.

Altı aydan 24 aya kadar çocuklar, nesneleri ısırma, salya akması ve her nesneyi ağıza götürme gibi kendini gösteren ciddi bir şekilde diş çıkarmaya başlar.

Bir ebeveyn olarak, çocuğunuzun diş etlerine masaj yapmak, soğuk bir diş çıkarma halkası veya soğuk, ıslak bir bez kullanmak ve diş hekiminizden diş çıkarma merhemi istemek gibi stratejiler kullanarak diş çıkarmanın ilerlemesine yardımcı olabilirsiniz.

Üç yaşına gelindiğinde, süt dişlerinin tamamı olmasa da çoğu çıkmış olur. Dört yıl sonra çene kemiği, destekleyici kemik yapısı ve yüz kemikleri büyümeye başladığında kalıcı dişler için boşluklar oluşmaya başlar.

Altı yaşından 12 yaşına kadar çocuğunuzun ağzında hem süt hem de kalıcı dişlerin olması normaldir.

Çocuklar ve Bebekler İçin Ağız Sağlığı Gereksinimleri

Doğumdan itibaren diş bakımı gereksinimlerinin bir listesi:

• Bebek Dişlerinin Temizlenmesi: Süt dişleri çıkar çıkmaz temizlenmelidir. Her biberon veya yemekten sonra bebeğinizin dişlerini yumuşak bir bez veya gazlı bezle temizleyin.
• Birden fazla diş çıktığı zaman, küçük kıllı (yaşına uygun) bir diş fırçasını, diş hekiminizin talimatına göre bebeğinizin dişlerinde uygulayabilirsiniz. Kullanmadan önce ılık suda bekletebilirsiniz.

• Bebek dişleri bezelye büyüklüğünde fırça ile fırçalanmalıdır. Diş macunu miktarı mercimek tanesi kadar olmalıdır.

• Yaklaşık altı aylık olana kadar florür içermeyen su kullanın. El, ayak koordinasyona sahip olduklarında, çocuklarınızı kendi dişlerini fırçalamaya teşvik edin.

• Diş fırçalarını iki ila üç ayda bir değiştirin. İlaç verildikten sonra çocukların dişleri fırçalanmalıdır. İlaçlarda bulunan asitler, dişler için doğal bir koruyucu kaplama görevi gören diş minesini yiyip bitirebilir.

• İlk Diş: Çocuğunuzun uzun vadeli diş hijyeni ve profesyonel diş temizleme planı oluşturmak için bir yaşına kadar diş hekimine görünmesi önemlidir.

• Diş Dolgusunun Uygulaması: Dental dolgu macunları dişleri çürümekten korumak için kullanılır ve diş çıkar çıkmaz kullanıma uygundur.

1 yaş bebek diş fırçalama

Anaokulu diş fırçalama Eğitimi

2 yaş diş fırçalama Eğitimi

Bebek diş fırçalama

Diş fırçalama

Okul öncesi diş fırçalama slayt

• Florür Tedavileri: Florür tedavilerinin gerekliliği konusunda diş hekiminize danışın. Florür, çocukluk çağı diş çürüklerinin önlenmesinde önemli bir bileşendir.

• Bunun nedeni, florürün dişin moleküler yapısını değiştirerek onu asit saldırısına ve çürümeye karşı daha dirençli hale getirmesidir.

• Bununla birlikte, çocukların doğru florür tedavisi dengesine ihtiyaçları vardır. Çok fazla florür sorun yaratabilir ve florozise yol açabilir.

• Diş İpi Kullanımı: Ebeveyn destekli diş ipi kullanımına iki diş yan yana çıktığında başlamalıdır. Çocuklar kendi başlarına diş ipi kullanma becerisine sahip olduklarında (genellikle altı yaşına kadar) bağımsız diş ipi kullanımı gerçekleşmelidir.

• Ağız Yıkama: Çocuğunuzun aktiviteyi yapabilmesi koşuluyla, ağız yıkama genellikle yedi yaşına kadar önerilir.

• Ortodonti: Ortodonti yedi yaşına kadar uygun olabilir. Bu yaş aralıklarının yalnızca tahmini olduğunu unutmayın ve her konuda diş hekiminizin tavsiyelerine danışın.

Dental implantların maliyeti, implantasyonun türü, işlemi yapan diş hekimi, yerleştirme ameliyatının yapıldığı yer, kullanılan malzeme gibi birçok faktöre bağlıdır.

İmplantlar, diğer diş değiştirme seçeneklerinden (takma dişler ve köprüler gibi) biraz daha pahalı olma eğiliminde olsalar da çok daha dayanıklı ve daha uzun ömürlüdür.

Ancak ortalama olarak, diş implantlarının diş başına maliyeti, yukarıda belirtilen faktörlere bağlı olarak 3.000 ila 4.500 $ arasında değişebilir.

Malzemeler yurt dışı kaynaklı olduğu için pek çok yerde ücretlendirmeler dolar üzerinden yapılır. Protezlere alternatif olarak implantlarla tüm dişleri değiştirmeyi düşünen hastalar için yüklü bir fatura çıkacaktır.

Tedavi, sigorta planınız kapsamında değilse veya sigortanız yoksa, durum daha da karmaşık hale gelebilir. Nitelikli adaylar, bütçelerine en uygun aylık ödeme planını geliştirmek için bir finansman şirketi ile çalışabilirler.

Maliyet göz önüne alındığında, bölgenizdeki fiyatları ölçmek önemlidir. Ancak implant yaptırmak için, diş hekimi seçiminde tek faktör maliyet olmamalıdır.

En ucuz seçeneği yaptıran hastaların her zaman en iyi sonucu. Aldığını söyleyemeyiz.

Hangi uygulamanın tüm ihtiyaçlarınıza uygun olduğunu en iyi şekilde anlamak için konsültasyonlar ayarlayın ve diş hekimleri ve ekipleriyle tanışın.

Ayrıca, implantlar daha yüksek bir fiyat etiketi ile gelse de, onları uzun vadede daha ekonomik bir onarıcı seçenek haline getirebilecek bir dizi fayda olduğunu unutmayın.

Diş İmplantlarının Avantajları

Dental implantlar, yerine yapıştırılan kuronlar ve köprüler veya çıkarılabilir protezler gibi restoratif emsallerinden daha güçlü ve dayanıklıdır.

İmplantlar diş kayıplarına kalıcı bir çözüm sunar. Birden fazla diş eksik olduğu için bir diş köprüsünü veya diş kronunu desteklemek için kullanıldıklarında, bu restorasyonlar için dayanıklı ve stabil bir temel oluştururlar.

Eksik dişleri değiştirmek için birçok restoratif seçenek olmasına rağmen, hiçbiri işlevsel olarak etkili ve dayanıklı olarak kanıtlanmamıştır.

İmplant Yaptırmak Mı İstiyorsunuz?

İmplant adayı olup olmadığınızı belirlemek için implantlar, kronlar ve ağız cerrahisi konusunda eğitim almış kalifiye bir diş uzmanından tavsiye alın.  Bu bir tür ağız cerrahisidir, bu nedenle diş hekiminizin bu hassas prosedür için gereken deneyime ve eğitime sahip olduğundan emin olmanız önemlidir.

Diş implantasyonu ergenlik döneminden sonra veya kemik büyümesi tamamlandığında herhangi bir zamanda yapılabilir. Aktif diyabet, kanser veya periodontal hastalık gibi belirli tıbbi durumlar, işlemin gerçekleştirilebilmesi için ek tedavi gerektirebilir.

Aday olup olmadığınızı belirlemek için diş hekiminiz dişlerinizi ve diş etlerinizi iyice inceleyerek kemik yoğunluğunu ve miktarını değerlendirecektir.

Bu, implantları yerleştirmek için yeterli kemik yapısının bulunduğundan emin olmak gerekir. Restoratif tedavi planıyla ilgili implantın tam olarak nereye yerleştirilmesi gerektiğini belirlemek için X-ışınlarını ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi gerekir.

Ağız dokularınızın durumuna, göre diş hekiminiz size en uygun tedavi planını önerecektir.  Yetersiz kemik veya diş eti dokusuna sahip bazı hastalarda kemik veya yumuşak doku greftleri veya küçük çaplı implantların kullanılması gerekir.

Ayrıca, sigara içiyorsanız, diş hekiminiz muhtemelen işlemden önce bırakmanızı önerecektir çünkü sigara içenlerin implant başarısızlığı riski daha yüksektir.

Başarı Oranları

Diş implantları diş hekimliğinde en başarılı işlemler arasındadır. Belirli bir implantasyon prosedürünün başarılı olacağına dair bir garanti olmamasına rağmen, çalışmalar, alt çene implantları için yüzde 95 ve üst çene implantları için yüzde 90'lık bir başarı oranı göstermiştir.

Üst çenenin başarı oranı biraz daha düşüktür, çünkü üst çene alt çeneden daha az yoğundur ve başarılı implantasyon ve osseointegrasyonun elde edilmesini potansiyel olarak daha zor hale getirir. Alt çenenin arkasına implant yerleştirme en yüksek başarı oranına sahiptir.

Riskler Nelerdir?

Dental implantlar çeşitli nedenlerle başarısız olabilir. Ancak bunun nedeni genellikle osseointegrasyon sürecindeki bir başarısızlıkla ilgilidir. Örneğin implant zayıf bir konuma yerleştirilirse osseointegrasyon gerçekleşmeyebilir.

İmplantlar nadire de olsa kırılabilir, yerleştirildikleri bölge enfekte olabilir veya üst kısımdaki kron restorasyonu gevşeyebilir.

Kötü ağız hijyeni, yerleştirme bölgesi çevresinde peri-implantite yol açabilir. Bu, doğal bir diş çevresinde ağır diş eti hastalığı gelişimine benzer bir hastalıktır. Bununla birlikte, kronlar, doğal dişler gibi boşluklara duyarlı değildir.

Dental implant fiyatları

Dental implant markaları

Diş implant Fiyatları 2022

Dental implant Yorumlar

Genç yaşta implant

Diş implantı

Neden implant

Cerrahi implant nedir

Mini Diş İmplantları

Küçük dişler ve kesici dişler için daha dar mini implantlar kullanılabilir. Ayrıca, daha dar bir seçenek, alt çene protezlerinin, azı dişlerinin veya dar bir alanda bulunan eksik dişlerin stabilizasyonuna ihtiyaç duyan hastalara en iyi şekilde hizmet edebilir.

Bu işlemi sadece belirli diş hekimleri uygulayabilir. Geleneksel ve mini implantlar arasında bazı temel farklılıklar vardır:

• Başarı oranı geleneksel implantlar kadar iyi değildir.
• Mini implantlar, geleneksel emsallerinin yaklaşık yarısı kadardır.
• Mini implantlar daha az maliyetlidir.
• Mini implantlar vida içermese de sağlamdır.
•  
•  
• 

ScienceAlert'in, PLOS Pathogens dergisinde yer alan araştırmaya dayandırdığı habere göre Khosta-2 adı verilen yeni virüs, Rusya’nın Sochi Ulusal Parkı’ndaki nalburunlu yarasalarda tespit edildi.

Bu yarasa türünün Avrupa ve Kuzey Afrika’da da yaşamını sürdürdüğü açıklandı.

Rusya'daki araştırmacılar, 2020'de başka bir yarasa virüsü olan Khosta-1 ile birlikte Khosta-2'ye ilk rastladıklarında, her iki patojen de özellikle tehlikeli görünmüyordu.

FARKLI BİR SOYDAN GELİYOR

İkisi de SARS-CoV-2 ile yakından ilişkili değildi. Aslında, araştırmacıların insan bağışıklık sistemini antagonize etmek için gerekli olduğunu düşündükleri bazı genlerden yoksun olan farklı bir soydan geldiği belirlendi.

Ancak daha yakından incelendiğinde uzmanlar, Khosta-2'de bazı endişe verici özellikler belirledi.

SARS-CoV-2'ye benzer şekilde, yarasalar arasında keşfedilen ve Khosta-2 olarak bilinen yeni solunum yolu virüsü, aynı giriş yollarını kullanarak insan hücrelerini enfekte edebilen sivri proteinlerle kaplı.

TAM DİRENÇ GÖSTERİYOR

Bu proteinlerdeki reseptör bağlama alanlarının da COVID-19 aşısı tarafından tetiklenen monoklonal antikorlara karşı tam direnç gösterdiği belirlendi.

Başka bir deyişle, bu yeni solunum virüsü mevcut ilaçlarla etkisiz hale getirilemez.

Araştırmanın yazarları, "Kritik olarak, bulgularımız yeni ve daha geniş kapsamlı sarbekovirüs aşılarının geliştirilmesine devam edilmesinin acil ihtiyacının altını çiziyor" dedi.

İklim değişikliği 21. yüzyılın başından itibaren en büyük sağlık tehditlerinden biri olarak kabul ediliyor. Atmosferik sera gazlarındaki artışa bağlı olarak yerkürede ısı artışının ortalama 1,5 derece arttığı biliniyor. Küresel ısınma sonucunda alerjik rinit ve astım gibi alerjik hastalıkların sıklığında da bir artış gözleniyor. Doç. Dr. Ayşe Bilge Öztürk, alerjik hastalıklar ve iklim değişikliğinin bu hastalıklara etkisi hakkında bilgi verdi.

Alerji, çevrede ve doğada bulunan ve normalde zararsız olan maddelere karşı bağışıklık sisteminin gösterdiği aşırı duyarlılık reaksiyonlarıdır. Bu reaksiyonlar hafiften şiddetliye kadar çeşitli şekillerde olabilir. Alerjiler çok küçük yaşlarda ya da sonradan ortaya çıkabilir. Alerji, alerjen türüne bağlı olarak kişide farklı reaksiyonlara neden olmaktadır. Solunum yolları, gözler, cilt, sindirim sistemi etkilenebilmektedir. Alerjik hastalıklarda alerjenlerden kaçınmak en önemli korunma yöntemlerinden birini oluşturmaktadır.

İklim değişikliği polen sezonunu uzatıyor

Küresel ısınma sonucu meydana gelen iklim değişikliği bitkilerin daha erken ve daha uzun süreli polen üretmesine neden olmaktadır. Polen mevsiminin uzaması alerjenlere daha fazla maruz kalmaya ve daha çok etkilenmeye sebep olmaktadır. Ayrıca iklim değişikliği, polen gibi alerjenlerin yapısını da değiştirerek alerjik hastalıkların sıklığını ve alevlenmesini artırmaktadır. Yapısı değişen bu alerjenler hastalık oluşturma potansiyeli daha yüksek hale gelmektedir.

Örneğin hiç alerjisi olmayan bir kişide alerji gelişmesini ya da sadece alerjik riniti olan birinde astım gelişmesini sağlayabilmektedir. İklim değişikliği ile birlikte yeni bitki türleri de dünyada yayılmaktadır. Bu bitkiler daha dirençli, sürekli polen üreten, yayılmacı türlerdir. Polen alerjileri bu nedenle gelecekte mevsimsel olma özelliğini yitirebilecek ve polen sezonu uzadığı için hastaların yakınmaları yıl boyu gözlenebilecektir.

Fırtınalar ve seller sonucu alerjenler çok daha fazla yayılıyor

İklim değişikliğine bağlı gelişen fırtınalar ve kasırgalar polenlerin parçalanmasını, uzak mesafelere taşınmasını ve astımlı hastaların fırtınalı günlerde yoğun polene maruz kalmalarını sağlayabilir. Polenler parçalandıktan sonra boyutları küçülecek ve kolaylıkla hava yollarına yerleşecektir.

Bu yoğun maruziyet fırtınalı günlerde astım ataklarına sebep olabilir. Yine iklim değişikliğine bağlı gelişen seller dolayısıyla evlerde ve atmosferde küf yoğunluğunun artacağı da tahmin edilmektedir. Küf miktarı fırtınalar sonrası bir yıl gibi uzun bir süre ev içinde yüksek kalabilmektedir. Ev içinde küf yoğunluğunun artması da astımlı ve alerjik rinitli hastalarda alerjik şikayetlerin artışı anlamına gelmektedir.

Toz ve kum fırtınaları astım ataklarını tetikliyor

Küresel ısınma sonucu artan kuraklığa bağlı olarak çölleşme giderek artmaktadır. Çölleşme sonucu kum ve toz fırtınalarının görülmesi beklenmektedir. Kum fırtınalarının içindeki çeşitli alerjenler ve partiküllere maruziyet astım hastalarında hastalığın daha kötü etkilenmesine sebep olacaktır. Kum fırtınalarının olduğu günlerde astıma bağlı acil başvurularının artacağı düşünülmektedir. İklim değişikliğindeki artış farklı böcek türlerinin ortaya çıkmasına ve buna bağlı sokulmalara da neden olabilir. Bu da arı ve diğer böcek alerjilerinde bir artış olacağı sonucunu doğurmaktadır. İklim değişikliğine karşı önlem alınması şart İklim değişikliği, çevre kirliliği gibi etkiler var olan hastalıkların artmasına ve daha çok insanın hastalanmasına zemin hazırlamaktadır. İklim değişikliğine bağlı olarak alerjik hastalıkların sıklığının artması ve astım salgınları beklenmektedir. İklim değişikliğini önleyici faaliyetlerin uygulanması doğa ve insan sağlığını koruyarak alerjik hastalıklar gibi çeşitli hastalıkların sıklığının azalmasını sağlayabilir.

Doğal yollardan yeterli besin ve vitamine ulaşılamaması durumunda beslenmeyi desteklemek için kullanılan takviye edici gıda ve vitaminlere yönelik yeni bir düzenleme hazırlandı. TC Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yönetmelik taslağına göre arı sütü, arı poleni, perga, apilarnil ve propolis içeren takviye edici gıdalara, 2-4 yaş grubu için onay verilmeyecek. 4-10 yaş grubu emme tableti, çiğnenebilir tablet ve efervesan tablet hariç diğer tablet, kapsül ve pastil gibi katı formlardaki takviye edici gıdaları kullanamayacak. 3 yaş altı küçük çocuklara yönelik hazırlanan takviye gıdaların bileşiminde katkı maddesi olmayacak. 2 yaşın altı içindeki bebekler için ise herhangi bir şekilde takviye edici gıda üretilmeyecek, onay verilmeyecek ve piyasaya arz edilmeyecek.

‘SAĞLIKLI BİR ÇOCUĞA TAKVİYE ÖNERİLMEMELİ’

Milliyet'ten Betül Topaklı'nın haberine göre, izlenimi düzenli, herhangi bir sıkıntısı olmayan çocuğa takviye edici gıda ve vitamin önermenin doğru olmadığına dikkat çeken Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Nursel Basut, “Galiba biz toplumda sağlıklı çocuk izlenimini biraz ihmal ediyoruz. Çocuğun kendi içindeki yolculuğunda, belirli dönem ve rutin kontrollerinde bakılan kan değerlerinde herhangi bir problemi olmadığı durumlarda takviye edici gıda ve vitamin kullanmak çok da uygun değildir. Özellikle 2 yaş altındaki çocuklarda mide, bağırsak, karaciğer ve böbrek gibi organlar tamamen olgunlaşmaz. Bu nedenle gereksiz yere ilaç desteği almamaları gerekiyor. 4 yaş altı uygulamasının gelmesiyle birlikte aileler kendi kafalarına göre gidip eczanelerden ilaç alamayacaklar. Bu gayet yerinde bir uygulama olacak” dedi.“Ancak hekim uygun görüyor ve bakılan kan değerlerinde de eksiklik saptanıyorsa, tabii ki uygun dozda, uygun etken madde içerikli takviye edici gıdalar çocuklara verilebilir” diyen Dr. Basut, “Bunlar da kontrollü bir şeklide başlanıp kesilmeli. Uzun soluklu kesintisiz kullanımları çok da doğru değildir. Bu tür ilaçların hepsinin vücutta bir yük olduğu, karaciğer ve böbrekte birikimlere neden olup zarar verebileceği unutmamalıdır” bilgilerini paylaştı.

‘ÇOCUKLARIN TAKVİYE KULLANMASI DOĞRU DEĞİL’

Herhangi bir takviye destek almadan önce vücudun o desteğe ihtiyacının olup olmadığının gerekli uzman değerlendirmesiyle belirlenmesinin önemine vurgu yapan Yeditepe Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Ahmet Aydın da, “Bu değerlendirme klinikte uygun kan testleriyle yapılabilir. Kulaktan dolma tavsiyelerle destekler kullanılmamalıdır. Bireylerin vücutları, genetik yapısı ve hastalıklara yatkınlık durumu kişiden kişiye farklılık gösterebildiği için bir kimseye iyi gelen bir takviye başkası için zararlı olabilir" dedi.

Özellikle iki yaş altı çocukların çok hassas bireyler olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Aydın, "Onların organları henüz yetişkin insanlarınki gibi tam gelişmemiştir. Takviye edici gıdaların içerisinde bulunan vitaminleri, mineralleri, bitkisel bileşenleri veya diğer etken maddeleri yetişkinler gibi kolayca vücuttan uzaklaştıramayabilirler. Bu nedenle yönetmelikte bir düzenleme ihtiyacı oluşmuştur. Bu tür takviyeleri kullanmanın doğru olmadığını söyleyebilirim” diye konuştu.

Takviye edici gıdaların; belirli bir tablet, kapsül, efervesan tablet, pastil, saşe, çiğnenebilir form, şekillendirilmiş çiğnenebilir form, çiğnenebilir tablet, çiğnenebilir kapsül, emme tableti, kaplet, ağızda eriyen film şerit, sprey, ampul, flakon, sıvı şişe, damlalıklı şişe, tek kullanımlık sıvı/toz paket formlarında piyasaya sunulduğunu söyleyen Prof. Dr. Ahmet Aydın, “Bu ürünlerin belirli kurallarda satılması gerekiyor.  Tarım ve Orman Bakanlığı’nın takviye edici gıda ve vitaminlere yönelik hazırladığı yönetmelik bunun çerçevesini ortaya koyuyor. Sağlık için insanların kullanımına sunulan ürünler öncelikle güvenli olmalıdır” şeklinde görüş paylaştı.

Prof. Dr Aydın, “Gereğinden fazla vitamin almak sağlık sorunlarına yol açar. Vitaminler çok az miktarlarıyla da vücutta işlevlerini görürler. Bu vitaminlerin azının sağlık sorununa yol açabildiği gibi fazlalığı da sağlık sorunlarına yol açar. Örneğin C vitamini ne kadar çok alınırsa alınsın vücutta depolanmayan bir vitamindir. Bu nedenle yanlış bir kanıyla çok fazla alınması asit özelliği nedeniyle mideye zarar verebilir, böbrek taşlarına yol açabilir. Yeterli miktarda kullanılması, hücre yenilenmesini sağlarken, aşırı miktarda alındığında hücre yaşlanmasına yol açabilir. Her vitaminin günlük alınması gereken miktar uluslararası kabul gören otoritelerce belirlenmiştir. Bu miktarlar aşılmamalıdır” açıklamasını yaptı.

‘YÖNETMELİKLE TÜM SÜREÇLER KONTROL ALTINDA’

Takviye edici gıda adı altında üretilen ürünlerde yer alan bazı vitamin ve minerallerin aynı zamanda ilaç olarak da ruhsat aldıklarını dile getiren Prof. Dr. Ahmet Aydın, "Takviye edici gıdada bulunan vitamin ve mineral miktarı, ilaç olarak kullanılan dozun altında olmak zorundadır. Yayınlanan yönetmelik taslağı bu miktarları düzenliyor. Hassas bireylerde kullanım ile ilgili sınırlamaları belirliyor. Bakanlığın Takviye Edici Gıdalar Komisyonu’nda çok saygın bilim insanları bulunuyor. Takviye edici gıdalara Bakanlıktan izin alma süreçlerinde, ürün ile ilgili her türlü bilimsel bilgi komisyon üyesi uzmanlar tarafından değerlendiriliyor ve uygun olanlar gerekli izni alıyor. İşte bu yönetmelikte tüm bu süreçler kontrol altına alınıyor. Bakanlık gayet güzel bir uygulamayla taslak yönetmeliği üniversiteler dahil konuyla ilgilenen tüm tarafların görüşüne açmıştır. Konuyla ilgili görüş ve öneriyi toplayarak son şeklini verecektir” diyerek takviye edici gıdalarla ilgili hazırlanan taslağın önemine vurgu yaptı. 

Olayın polisin bilgisine 30 Haziranda ulaştığını kaydeden Artan, zanlının aynı gün tutuklandığını ifade etti.

Polis, müştekinin hastaneye götürülerek, doktor kontrolünden geçtiğini ifade etti. zanlının ülkeye 6 haziran tarihinde 30 günlük turist vizesiyle giriş yaptığını kaydeden polis, soruşturmanın tamamlandığını belirterek, teminat talep etti.

18 kişi Lefkoşa, 19 kişi Girne, 10 kişi Gazimağusa, 2 kişi Güzelyurt Bölgesi'ndendir.

Vakaların bölgelere göre dağılımı

Lefkoşa

Yenikent-1/ Balıkesir-2 / Taşkınköy-1/ Hamitköy-3/ Yenişehir-1/ K.kaymaklı-2/ Ortaköy-2/ Köşklüçiftlik-1/ Yeniceköy-1/ Surlariçi-1/ Gönyeli-3

Girne

Girne Merkez- 9 / Aşağı Girne-1/ Alsancak-1/ Boğazköy-1/ Dikmen-3 / Kaşgar-1/ Yeşiltepe-1 / Doğanköy-1/ Çatalköy-1

Gazimağusa

Gazimağusa Merkez-1 / Serdarlı-3 / Akdoğan-3 / Çanakkale-1/ Karakol Bölgesi-1 / Geçitkale-1

Güzelyurt

Güzelyurt Merkez-1 / Zümrütköy-1

1 Temmuz 2021 Covid-19 genel durumu şöyle;

Bugün Yapılan Test Sayısı: 8298

Bugün Saptanan Pozitif Vaka Sayısı: 61

Ülke dışından gelen Vaka Sayısı : 5

Karantinada Pozitifleşen Temaslı Vaka Sayısı: 7

Yerel Vaka Sayısı: 49

İyileşip Bugün Taburcu Edilen Hasta Sayısı: 17

Bugün Kaybedilen Hasta: 

Yapılan Toplam Test Sayısı: 1.479.663

Toplam Vaka Sayısı: 8158

İyileşip Toplam Taburcu Edilen Vaka Sayısı: 7729

Tedavisi Devam Eden Vaka Sayısı: 394 

Pandemi Merkezindeki Hasta Sayısı: 31 

Pandemi Otellerinde Takip Edilen Vaka Sayısı: 334

Tetkikleri Devam Eden Vaka Sayısı: 28

Toplam Kaybedilen Hasta Sayısı: 35

Yoğun Bakımda Yatan Hasta Sayısı:   1

Ülke Genelinde Bugün Yapılan Aşı Miktarı : 5346

Güvende lKal uygulamasına bağlı güncel rakamlar

Son 24 Saat İçerisinde Takılan Bileklik Sayısı: 342 

Son 24 Saat İçerisinde Takibi Sonlandırılan Bileklik Sayısı: 710

Güvende Kal Genel tablo

Takip Edilen Toplam Bileklik Sayısı: 2587

Takibi Sonlandırılan Toplam Bileklik Sayısı: 18.786

2 kişi daha önce tespit edilen vakaların temaslılarıdır ve bu süre içinde gözetim altında bulunmaktadırlar. 14 kişi ise yerel vakadır.

8 kişi Lefkoşa, 6 kişi Girne Bölgesi'ndendir.

Vakaların bölgelere göre dağılımı

Lefkoşa

K.kaymaklı-3 / Alayköy-1/ Marmara-2/ Gönyeli-1/ Surlariçi-1

Girne

Girne Merkez- 3/ Alsancak-2 / Zeytinlik-1

20 Haziran 2021 Covid-19 genel durumu şöyle;

Bugün Yapılan Test Sayısı: 6194

Bugün Saptanan Pozitif Vaka Sayısı: 16

Ülke dışından gelen Vaka Sayısı :  

Karantinada Pozitifleşen Temaslı Vaka Sayısı: 2

Yerel Vaka Sayısı: 14

İyileşip Bugün Taburcu Edilen Hasta Sayısı: 20

Bugün Kaybedilen Hasta: 

Yapılan Toplam Test Sayısı: 1.383.199 

Toplam Vaka Sayısı: 7763

İyileşip Toplam Taburcu Edilen Vaka Sayısı: 7423

Tedavisi Devam Eden Vaka Sayısı: 305   

Pandemi Merkezindeki Hasta Sayısı: 24     

Pandemi Otellerinde Takip Edilen Vaka Sayısı: 270

Tetkikleri Devam Eden Vaka Sayısı: 11 

Toplam Kaybedilen Hasta Sayısı: 35

Yoğun Bakımda Yatan Hasta Sayısı:

Güvende Kal uygulamasına bağlı güncel rakamlar

Son 24 Saat İçerisinde Takılan Bileklik Sayısı: 281

Son 24 Saat İçerisinde Takibi Sonlandırılan Bileklik Sayısı: 226

Güvende Kal Genel tablo

Takip Edilen Toplam Bileklik Sayısı: 3743

Takibi Sonlandırılan Toplam Bileklik Sayısı: 13.155

Bu cinayetin sonuçlarını herkesin bilme hakkı olduğunu ifade eden Akansoy, dönemin soruşturma memurunun da şu anda polis müdürü olduğunu dile getirerek, bu cinayetin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı doğrultusunda da tekrar soruşturulması gerektiğini belirtti.

Polisin bu yönde bir adım atmasını istediklerini dile getiren Akansoy, yapılan yayınlarda bu konu ile ilgili daha yayın yapılacağının da söylendiğini, bu nedenle de bu konuya artık bir açıklık getirilmesi gerektiğini kaydetti.

Her yıl bayram dolayısı ile Merkezi Cezaevi’nde düzenlenen açık görüş, Fuar Alanı’nda kurulan bayram yeri, ayrıca lunapark, festival alanı ve benzeri etkinlikler salgın nedeniyle bu yıl da gerçekleştirilmedi.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti halkı, yarından itibaren yeniden salgınla birlikte ortaya çıkan yeni normaldeki faaliyetlerine dönecek.            

İki Toplumlu Sağlık Teknik Komitesi Eşbaşkanı Cenk Soydan, aşıların her zaman olduğu gibi Metehan sınır kapısından, sabah saat 08.30’da teslim alındığını belirtti.

AB’den KKTC’ye bugüne dek 10 bin 350’si Pfizer/BioNTech, 19 bin 700’ü AstraZeneca olmak üzere toplam 30 bin 050 doz aşı gönderildi.

Türkiye’den ise şimdiye dek toplam 140 bin doz Sinovac aşı KKTC’ye gönderilmiş durumda.

Şirket’ten yapılan açıklamada,  günde dört tarifeli uçuşun yanı sıra, hükümetin bir yıldır kapalı olan turizm sektörüne katkı olabilmesi için uygulamaya koyduğu üç günlük “kapalı devre turizm” charter seferlerinin de gerçekleştirileceği Ercan Havalimanı’nda salgın karşısında turistler ve havalimanı personeli için tüm sağlık önlemlerinin alındığı ifade edildi.

Özçelik: Sağlık ve uçuş güvenliğini ön planda tutuyoruz

T&T Havalimanı işletmeciliği Genel Müdürü M. Serhat Özçelik,  “Yolcularımız ve çalışanlarımızın pandemi riskinden korunması için terminal geneli ve çalışma ofislerinde profesyonel ekipler ve temizlik firması tarafından düzenli olarak dezenfeksiyon ve temizlik işlemleri yapılmaktadır” dedi.

Özçelik, Havalimanı’nda çalışan personelin yanı sıra Sivil Havacılık, Polis, İtfaiye, taşımacılık sektörü ve temizlik çalışanlarının da COVID-19’a karşı yapılan Sinovac aşılarından çift doz olarak yapıldığını ifade etti.  

Maskesiz yolcu, ziyaretçi ve uğurlayıcı hiç kimsenin alınmadığını, girişlerde termal kameralar ile sıcaklıklarının ölçüldüğünü, sosyal mesafe görselleri, yer işaretlemeleri, pasaport ve check-in bölgelerinde koruyucu ayıraç ve dezenfektan stantları gibi önlemlerin alındığını belirten Özçelik, havalimanında sürekli anonslar yapılarak yolcuların salgında en önemli üç kural olan “maske, sosyal mesafe ve hijyen” kurallarına uyulmasının istendiğini de kaydetti

Bavulların da ilaçlandığını kaydeden Özçelik, bu süreçte Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Polis Genel Müdürlüğü, Muhaceret, Sivil Savunma Teşkilat Başkanlığı ve Değirmenlik Belediyesi ile koordineli olarak çalıştıklarını söyledi.

Sağlık Bakanlığı açıklamasına göre, vakalar arasında yer alan 2 kişi hava yolu hava  ile ülkeye geldi; 2 kişi daha önce tespit edilen vakaların  temaslıları.

50 yerel vakanın dağılımı ise şöyle: 21 kişi Lefkoşa, 12 kişi Gazimağusa, 15 kişi Girne, 2 kişi  Güzelyurt bölgesinden.

Vakaların bölgelere göre dağılımı:

Lefkoşa

Lefkoşa Merkez- 5/ Kumsal-1 / K.Kaymaklı-4 / Hamitköy-1/ Dereboyu-1/ Marmara-2 / Taşkınköy-1/ Gelibolu-1 / Dumlupınar-1 / Yenikent-1/ Metehan-1/ Gönyeli-1/ Surlariçi-1

Girne

Girne Merkez-6 /Karaoğlanoğlu-3 / Çatalköy-3 / Karşıyaka-1/ Kozanköy-2

Gazimağusa

Gazimağusa Merkez-2 / Karakol-1 / Sakarya-3/ Ulukışla-1/ Yeniboğaziçi-1/ Gülseren-2/ Maraş-1/ Çanakkale-1

Güzelyurt

Güzelyurt Merkez-2

28 Nisan 2021 Covid-19 genel durumu şöyle;

Bugün Yapılan Test Sayısı: 8665

Bugün Saptanan Pozitif Vaka Sayısı: 54

Ülke dışından gelen Vaka Sayısı : 2

Karantinada Pozitifleşen Temaslı Vaka Sayısı: 2

Yerel Vaka Sayısı: 50

İyileşip Bugün Taburcu Edilen Hasta Sayısı: 44

Bugün Kaybedilen Hasta: 

Yapılan Toplam Test Sayısı: 966.794

Toplam Vaka Sayısı: 6195

İyileşip Toplam Taburcu Edilen Vaka Sayısı: 5395

Tedavisi Devam Eden Vaka Sayısı: 769

Pandemi Merkezindeki Hasta Sayısı: 132

Pandemi Otellerinde Takip Edilen Vaka Sayısı: 633

Toplam Kaybedilen Hasta Sayısı: 31

Yoğun Bakımda Yatan Hasta Sayısı: 4

Güvende Kal uygulamasına bağlı güncel rakamlar

Son 24 Saat İçerisinde Takılan Bileklik Sayısı: 84

Son 24 Saat İçerisinde Takibi Sonlandırılan Bileklik Sayısı: 59

Güvende Kal Genel tablo

Takip Edilen Toplam Bileklik Sayısı: 646

Takibi Sonlandırılan Toplam Bileklik Sayısı: 1213

Kıb-Tek bölge amirliğinden verilen bilgiye göre, kesinti 12.00 ile 15.00 saatleri arasında yapılacak.

GERÇEKLEŞİRSE AŞILAMA ORANI YÜZDE 70'E ÇIKACAK

Vali Jim Justice, eyalette yaşayan 1,5 milyon kişinin yaklaşık yüzde 52’sinin en az bir doz aşı olduğunu belirtirken 16 ila 35 yaş nüfusun en az 275 bin kişi olduğunu, onlar da aşılanırsa aşı olan oranının yüzde 70’in üzerine çıkacağını belirtti.

Eyaletteki aşılanma oranının ülke oranıyla aynı seviyede olduğu bildirildi.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nden (CDC) alınan verilere göre, ABD'de 18 yaş ve üzeri kişilerin yaklaşık yüzde 54'ü en az bir doz aşı olurken ve bunların yüzde 37'si tamamen aşılandı.

Vali Justice, tasarruf bonolarını ödemek için Mart 2020'de Kongre'de kabul edilen CARES Yasası tarafından sağlanan federal acil durum fonunun kullanılacağını söyledi.

ABD’de uygulanan tasarruf bonosu sisteminde, vatandaşlar federal harcamalarını finanse etmeye yardımcı olmak için sunulurken düşük de olsa bir getiri sağlayabiliyor.

Sağlık Bakanlığı’nın konuya ilişkin açıklaması şöyle:

“Son 24 saatte yapılan test sayısı 8925 olup, 59'u yerel 70 pozitif vakaya rastlanmış, 2 kişi hayatını kaybetmiş, 79 kişi taburcu edilmiştir.

2 kişi hava yolu ile ülkemize gelmiştir. 9 kişi daha önce tespit edilen vakaların temaslılarıdır ve bu süre içinde gözetim altında bulunmaktadırlar. 59 kişi ise yerel vakadır.

20 kişi Lefkoşa, 8 kişi Gazimağusa, 26 kişi Girne, 4 kişi Güzelyurt , 1 kişi Lefke Lefkoşa Bölgesi'ndendir.

Vakaların bölgelere göre dağılımı

Lefkoşa

Lefkoşa Merkez- 2/ Gönyeli-4/ Yenikent-1/ Kızılbaş-1/ Ortaköy-2/ Göçmenköy-2/ K.Kaymaklı-2/ Çağlayan-1/ Surlariçi-2/ Marmara-1/Kumsal-1 / Hamitköy-1

Girne

Girne Merkez-11/ Çatalköy-3/ Boğaz-1 / Lapta-1/ Esentepe-1/ Karaoğlanoğlu-2/ Dikmen-1/ Alsancak-5/ Ozanköy-1

Gazimağusa

Gazimağusa Merkez-6 / Maraş-2

Güzelyurt

Güzelyurt Merkez-3 / Akçay-1

Lefke 

Lefke Merkez-1

27 Nisan 2021 Covid-19 genel durumu şöyle;

Bugün Yapılan Test Sayısı: 8925

Bugün Saptanan Pozitif Vaka Sayısı: 70

Ülke dışından gelen Vaka Sayısı : 2

Karantinada Pozitifleşen Temaslı Vaka Sayısı: 9

Yerel Vaka Sayısı: 59

İyileşip Bugün Taburcu Edilen Hasta Sayısı: 79

Bugün Kaybedilen Hasta: 

Yapılan Toplam Test Sayısı: 958. 129

Toplam Vaka Sayısı: 6141

İyileşip Toplam Taburcu Edilen Vaka Sayısı: 5351

Tedavisi Devam Eden Vaka Sayısı: 759

Pandemi Merkezindeki Hasta Sayısı: 148

Pandemi Otellerinde Takip Edilen Vaka Sayısı: 607

Toplam Kaybedilen Hasta Sayısı: 31

Yoğun Bakımda Yatan Hasta Sayısı: 4

Güvende Kal uygulamasına bağlı güncel rakamlar

Son 24 Saat İçerisinde Takılan Bileklik Sayısı: 33

Son 24 Saat İçerisinde Takibi Sonlandırılan Bileklik Sayısı: 89

Güvende Kal Genel tablo

Takip Edilen Bileklik Sayısı: 621

Takibi Sonlandırılan Toplam Bileklik Sayısı: 1154

Ağır hasta 3 bin 549 oldu, 45 bin 592 kişinin Covid-19 tedavisinin/karantinasının sona ermesiyle iyileşen sayısı 4 milyon 167 bin 263'e yükseldi.

Çinli Sinovac firmasının Coronavirüs aşı Coronavac, hastaneye yatışları önlemede % 85, ölümleri önlemede % 80 etkili. Aşı, semptomatik vakaları önlemede ise % 67 etkinlik gösteriyor.

Şili hükümeti, Çin aşısının ilk gerçek etkinlik araştırma sonuçlarını paylaştı. Çalışma, aşının klinik çalışmaların dışında ne kadar etkili olduğunu ortaya koydu.

OYUN OYNAMANIN DİLİ

Çocukla oyun oynarken en önemli kural; oyunu çocuğun dünyası olarak kabul etmek ve oyunu onun yönlendirmesine izin vermektir. Böylece onun dünyasıyla iletişim kurabilir ve hayal gücünün nerelere gittiğini görebilirsiniz. Diğer önemli bir konu; oyun oynarken çocuğunuzla kurduğunuz iletişim. Yani çocuğunuzun isteklerine uyum sağlamanız, çocuğu nuzu yanıtlamanız, oyunu hakkında yapıcı yorumlar yapmanız, davranışını detaylandırarak anlatmanız, soru sormanız çocuğunuzla kurduğunuz oyun ilişkisini olumlu yönde etkiler. Oyun ilişkiniz olumlu etkilenince doğal olarak ilişkiniz de olumlu etkilenir. Oyun oynamak çocuk dünyasını bize yansıtır. Bir önemli rolü de çocuğa öğretmektir. Oyun oynarken sembolik davranışlar sergilenir. Çocuk bu davranışları gözlemleyerek ve taklit ederek öğrenir. Çocuğunuzla oyun oynadığınızda aslında ona çok kıymetli şeyler öğretme imkânına sahip olursunuz. Mesela sorumluluk almayı, kendisine ve size güvenmeyi, çevresindekilerle nasıl iletişim kuracağını öğrenir. Belki bunu yaparken siz de çok bilinçli bir şekilde yapmayacaksınız ama doğru cümleleri kurduğunuz zaman oyunun öğrettikleri gerçekten çok etkileyicidir.

OYUN OYNARKEN NE YAPMAMALI?

Çocuk, kendini oyun oynayarak ifade eder. Bu yüzden oyuna sürekli müdahale etmek çocuğun kendini anlatamamasına sebep olur, bu da onu öfkelendirebilir veya özgüvenini olumsuz etkileyebilir. Çocuğunuz sizi oyuna katmaya çalıştığında bu davete duyarsız kalmak, ona kendini önemsiz hissettirebilir. Sadece fiziksel değil ruhsal olarak da oyunda olmanız gerekir.

Avrupa Birliği'nde (AB) saatlik iş gücü maliyeti, Koronavirüs tedbirlerinin geniş ölçüde uygulandığı 2020'nin dördüncü çeyreğinde 2019'un aynı dönemine göre yüzde 3,3 arttı.

AB ayrıca, Koronavirüs aşı tedarikinde sorunlar yaşadığı AstraZeneca şirketine karşı yasal süreç başlatılmasının ilk aşaması olarak mektup göndermeyi planlıyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Avrupa Direktörü Hans Kluge de bazı ülkelerin askıya aldığı AstraZeneca aşısının faydalarının risklerinden fazla olduğunu belirterek, "Hayat kurtarmak için kullanımı devam etmelidir." dedi.

Avrupa İlaç Ajansı (EMA) ise AstraZeneca'nın Koronavirüs aşısının güvenli ve faydalarının risklerinden fazla olduğunu bildirdi.

İngiltere’de İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurulu (MHRA), AB ülkelerinin kullanımını durdurduğu AstraZeneca aşısının faydasının risklerinden daha fazla olduğunu yineledi.

Koronavirüs salgınının ilk dalgasında özellikle ölümlerin çokluğu sebebiyle cenazelerin askeri kamyonlarla taşındığı görüntülerle hatırlanan İtalya'nın Bergamo kentinde salgında kaybedilen 100 bini aşkın kişi törenle anıldı.

Almanya'da bazı eyaletlerin başbakanları, AB'de üretilen aşıların ihracatının durdurulmasının düşünülmesini istedi.

Bulgaristan’da vaka ve ölüm oranlarındaki artış nedeniyle önlemlerin yeniden sıkılaştırılmasına karar verildi. Buna göre, lokanta, sinema, tiyatro, kültür merkezleri, spor salonları ve alışveriş merkezlerinin kapatılacağını, öğrencilerin de uzaktan eğitime geçeceği ifade edildi.

Ukrayna'da son 24 saatte 15 bin 53 Koronavirüs vakasıyla, 2021'in en yüksek günlük rakamı kaydedildi.

Gana'nın, Rusya'nın Koronavirüse karşı geliştirdiği Sputnik V isimli aşıdan 15 bin doz aldığı bildirildi.

AstraZeneca aşılarından toplam 146 bin 10 doz da Ekvador'a ulaştı.

Pakistan'da ise özel bir şirketin sipariş ettiği 50 bin doz Sputnik V aşısı yetkililere teslim edildi.

Çinli firma Sinovac'ın geliştirdiği CoronaVac aşılarının Malezya'da kullanımı başladı.

Gambiya'da da DSÖ'nün düşük ve orta gelirli ülkelerin aşılara eşit erişimini sağlamayı amaçlayan Koronavirüs Aşıları Küresel Erişim Programı (COVAX) kapsamında gönderilen Koronavirüs aşıları kullanılmaya başlandı.

Gürcistan Cumhurbaşkanı Salome Zurabişvili, Kovid-19'a karşı geliştirilen AstraZeneca aşısını olurken, ülkenin Ahıska kentinde AstraZeneca aşısı uygulanan bir hemşirenin komaya girdiği bildirildi. Gürcistan hükümeti bu duruma rağmen aşıyı kullanmaya devam edeceklerini açıkladı.

Amerikan Basketbol Ligi'nde (NBA) forma giyen 3 oyuncu Koronavirüse yakalandı.

İtalya Birinci Futbol Ligi'nin (Serie A) 28. haftasında oynanması gereken Inter-Sassuolo karşılaşması, ev sahibi ekipteki Koronavirüs vakaları nedeniyle Milano yerel sağlık makamlarının kararıyla ertelendi.

Bilim insanları da yeni Covid-19 testleri için çalışmalarını sürdürerek, PCR testlerine hızlı ve kolay bir alternatif sunmak için vücudun dış yüzeyinden alınan deri sürüntü örneklerinin kullanılabileceği üzerine çalışmalar gerçekleştiriyor..

İngiltere Frimley NHS Trust, Manchester Üniversitesi ve Leicester Üniversite tarafından birlikte yürütülen Surrey çalışması ile bilim insanları, deri örnekleriyle Covid-19’un tespit edilebileceğini açıkladı.

67 Hastanın deri örnekleri incelendi

Sebum adı verilen ve ciltteki mikroskobik bezler tarafından üretilen yağlı, mumsu bir madde aracılığıyla yapılan test ile bilim insanları hastanede yatan 67 hastadan sebum örnekleri topladı. Bu kişilerden 30’unun Covid-19 testi pozitif çıkarken 37’sinin ise testi negatif çıktı.
Özellikle yüz, boyun veya sırtta bol miktarda bulunan sebumlar incelenirken Covid-19 testi pozitif olan hastaların cilt yüzeyinde lipid seviyelerinin testi negatif çıkan kişilere göre daha düşük olduğu belirtildi.

Bu yeni test şeklinin Covid-19 numunelerini pozitif veya negatif olarak doğru tespit etmede yüzde 57 doğru sonuç verdiği belirtilirken, hastalar tarafından kullanılan ilaçlar ve ek sağlık koşulları dikkate alındığında doğruluk oranı yüzde 79'a yükseldi.

İngiltere’nin güneyindeki Surrey bölgesinde çalışmayı gerçekleştiren bilim insanları, Covid-19'un vücudun metabolik mekanizmalarının işleyişini bozduğunu, bulgularının virüsün vücudun iç düzenleyici süreçlerini etkileme kabiliyetinin ciltteki lipit seviyelerinin üretimine ve korunmasına kadar genişlediğini gösterdiğini belirtti.

Araştırmacılar, "Örneklerin hızlı ve acısız bir şekilde sağlanabileceği göz önüne alındığında, sebumun klinik örnekleme için gelecekte dikkate alınmaya değer olduğu sonucuna vardık" ifadelerini kullandı.

‘Gelecekte yeni yöntemler kullanılabilecek"

Surrey Üniversitesi'nden çalışmanın ortak yazarı Dr. Melanie Bailey ise çalışma ile ilgili, “Çalışmamız, gelecekte Covid-19 gibi hastalıkları test etmek için vücudun dış yüzeyinden yeni yöntemler kullanabileceğimizi gösteriyor. Eminim herkes tarafından memnuniyetle karşılanacaktır" şeklinde konuştu.

Çalışmanın yazarlarından Matt Spick de, "Covid-19 metabolizmanın birçok alanına zarar veriyor. Bu çalışmada cilt lipidomunun listeye eklenebileceğini gösterdik ki bu da hem cildin bariyer işlevi üzerinde etkileri olabileceğini hem de hastalığın saptanabilir bir semptomu olabileceğini gösteriyor" dedi.

Güney'de corona virüs nedeniyle 1 kişi daha hayatını kaybetti...

Güney Kıbrıs'ta corona virüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 236'ya yükselirken, toplam vaka sayısı ise 38 bin 496’ya ulaştı...

Yapılan açıklamaya göre bugünkü vakaların  Girne, Lefkoşa ve Mağusa’dan olduğu bildirildi. 

Buna göre:

Girne bölgesinde 4 vaka, Lefkoşa bölgesinde 9 vaka ve Mağusa bölgesinde 3 saptanırken yurt dışından gelen 3 vakanın olduğu bildirildi.

Vakaların bölgelere göre dağılımı

Lefkoşa 

Gönyeli- 1 / Hamitköy-2  / K.kaymaklı-1  / Haspolat-4 / Yenikent-1 

Girne 
Girne Merkez- 2 / Boğazköy- 1/ Alsancak-1 

Gazimağusa 

Ulukışla-1 / Vadili-2 

Soydan bugün, 1170 doz Pfeizer/BioNTech ve 2400 doz AstraZeneca aşının kendilerine teslim edildiğini belirtti.

AB’den Kıbrıslı Türklere bugüne dek 5670’i Pfeizer/BioNTech, 4900’u AstraZeneca olmak üzere toplam 10 bin 570 doz aşı iletmiş oldu.  AB’nin Güney Kıbrıs’a ilettiği doz miktarı ise 100 binin üzerinde.   

Dün de Türkiye’den KKTC’ye 20 bin doz Sinovac aşı gönderilmişti.

Türkiye’den bugüne dek KKTC’ye ulaştırılan toplam aşı miktarı ise 100 bine ulaşmış durumda.

 Türkiye’den gönderilen 20 bin doz daha Covid-19 aşısı, ambulans uçakla saat 9:30 sıralarında Ercan Havaalanı’na ulaştı. Türkiye’den Kıbrıs’ın kuzeyine gönderilen aşı rakamı da 100 bin doza ulaştı.